خلیج فارس
خليج فارس، قلب جهان
تألیف: محمدحسن نامی
انتشارات بنیاد ایران شناسی، چاپ اول: 1394
قطع: وزیری ،تعداد صفحات: 227 ، بها: 245000 ریال
این کتاب در واقع تحليل و تبييني است بر مدل ژئواكونوميكي- ژئو استراتژيكي خليج فارس، كه پس از بيان پيشگفتار و مقدمه بعنوان مدخل بحث، به بيان موقعيت جغرافيايي خليج فارس، سير تاريخي و اهميت استراتژيكي آن جهت كنترل اين آبراه از دوران باستان تاكنون و همچنين اهميت تجاري و نقش آن در حيات سياسي و تداوم حكومتهاي پيراموني آن میپردازد و در ادامه بحضور قدرتهاي بيگانه پس از رنسانس (پرتغال، هلند، فرانسه، انگليس و در نهايت آمريكا) اشاره دارد، كه چشم طمع به بهره‌برداري بلامانع از اين منطقه داشته‌ و با آغاز عصر ژئواكونوميك و طرح مسئله انرژي و امنيت و استفاده از آن، بحضور آمريكا، انگليس، چين و ناتو در اين منطقه اشاره میکند؛ كه جهت دستيابي به اهداف نظامي و راهبردي خود به تأسيس پايگاههاي نظامي در اين منطقه و پيرامون آن از جمله بحرين، شبه جزيره المسندام عمان، عربستان، كويت، قطر، عراق و امارات متحده عربي رو آورده‌اند.
همچنين در اين نوشتار بر این موضوع که: چگونه آمريكا در رأس استثماگران غربي با محوريت برقراري نظم يكجانبه امنيتي براي خود، در عرصه سياسي ـ نظامي، به ايفاي نقش میپردازد، پرداخته شده است. در ادامه، اهميت موقعيت و جايگاه ژئواكونوميك خليج‌فارس و انطباق ژئواستراتژي قدرتهاي بزرگ و پايگاههاي نظامي آنان مورد بررسي قرار گرفته و چنین نشان داده میشود كه، ايران نیز جهت حفظ امنيت اين منطقۀ حساس با ايجاد نظام امنيت جمعي و ايجاد يك نهاد امنيتي ويژه، جهت استمرار انرژي و ايجاد سازمان ضدتروريستي منطقه، به ايفاي نقش میپردازد؛ تا چهار عامل برجستۀ موقعيت جغرافيايي و اقتصادي (نفت و گاز) و بازار مصرف و در نهايت بُعد فرهنگي اين منطقه را از گزند استعمارگران و سودجويان بيگانه در امان بدارد. حال آنكه قدرتهاي بزرگ و جهانخواران طماع به سركردگي آمريكا همواره با بهانه‌‌هايي چون مسئله هسته‌اي ايران و تأمين امنيت خليج فارس در پي مداخله و دست‌اندازي به اين منطقه هستند و با دامن زدن به اختلافات ايدئولوژيك و مرزي و برقراري ناامني در پي ‌بهره‌جويي از منابع نفتي و گازي و منابع غذايي و محصولات پتروشيمي و تجاري و معادن و ديگر نعمات اين منطقه میباشند..
مساجد دیرینه سال
مساجد ديرينه سال استان آذربايجان غربي»
سرپرست طرح در شعبه آذربایجان‌غربی: محمد اشتری؛ ناظر طرح: مجتبی رضایی‌سرچقا
طرح، مقدمه، بررسی و تدوین نهایی: حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایرانشناسی، چاپ اول، 1392
قطع: رحلی بزرگ ، تعداد صفحات: 359 ، بها: 900000 ریال
كتاب مساجد ديرينه سال استان آذربايجان غربي پژوهشي گروهي است، با طرح، مقدمه، بررسي و تدوين نهايي دكتر حسن حبيبي، راجع به گذشته و حال مساجد ديرينه سال استان آذربايجان غربي، كه به‌همت پژوهشگران بومي بنياد ايران‌شناسي در شعبة آذربايجان غربي، در سالهای 1391-1389 صورت گرفته و در سال 1392 بچاپ رسيده است. اين كتاب تحقيقي جامع راجع به 72 مسجد قديمي، با قدمت بالاي 70 سال، در شهرستانهاي اروميه، اشنويه، بوكان، تكاب، خوي، سردشت، سلماس، سيه‌چشمه، ماكو، مهاباد، مياندوآب و نقده است، که بطور منظم اما مجزا، به بررسی مساجد با قدمتی بيش از 70 سال در هر شهر پرداخته و در عين حال محتوا و دادههاي يك مسجد منفك و مستقل و بدون وابستگی به مطالعۀ ديگر مساجد است.
در معرفي هر مسجد علاوه بر شناسنامه، موقعيت و راههاي دسترسي به مسجد، تاريخچه و شرحي از مرمتهاي انجام شده در آن ارائه شده است. همچنين تمام اجزاي بناي كنوني هر مسجد توصيف شده و توضيحاتي راجع به بانيان و متوليان، ائمه جمعه و خادمان و نيز فعاليتهاي مذهبي و فرهنگي انجام شده در گذشته و حال مسجد، از نظر گذرانده ميشود.
كتاب در سه بخش مقدمه و مساجد ديرينه سال و پيوستها تدوين شده است. در بخش اول، و در مقدمه كتاب به چگونگي تدوين كتاب بقلم زنده‌ياد دكتر حسن حبيبي پرداخته شده است. در بخش دوم، شرح 72 مسجد استان بترتيب حروف الفبا ارائه شده است. در بخش سوم، فهرست نامهاي دوم و سوم و قدمت هريك، فهرست ملحقات،‌ فهرست مساجد ثبت شده در فهرست ميراث فرهنگي و سرانجام كتابنامه گنجانده شده است.
فرش
اصطلاح‌نامه صنایع دستی و هنرهای سنتی «فرش‌بافی»
مجری طرح: فائزه عقیقی
انتشارات بنیاد ایران شناسی، چاپ اول: 1394
قطع: رحلی ، تعداد صفحات: 216 ، بها: 260000 ریال ریال
فرش‌بافی یکی از هنرهای سنتی و اصیل ایرانی است، که ریشه در فرهنگ غنی این مرز و بوم دارد. بافت فرش با رعایت جزئیات نقش و طرح و تناسب رنگها از اصالت هنر در نزد ایرانیان نشان دارد؛ و در حقیقت، هر نقشه و طرح در فرشهای دستباف هر منطقه، گوشه‌ای از فرهنگ،‌ ارزشها و حتی تاریخ آن منطقه را حکایت میکند. آنچه در این مجموعه پیش‌روی خواننده علاقه‌مند قرار میگیرد، با مطالعه و بررسی 177 منبع و بررسی دقیق کارشناسان این موضوع گردآوری و تنظیم شده است. در این واژه‌نامه حدود 3740 مدخل درباره انواع طرحها، نقشه‌ها و گره‌های فرش و سایر بافته‌های داری، ‌تمامی ابزارآلات مورد استفاده در این هنر و همچنین اصطلاحات رایج در آن ارائه شده است.
همچنین در این مجموعه سعی شده در حد امکان تمامی واژگان محلی و شفاهی نیز جمع‌آوری شود. وجه تمایز این کتاب نسبت به کتابهای مشابه که در این موضوع نگاشته شده، از لحاظ تعداد مدخلها و دامنه آنها،‌ انواع مدخل در حوزه ابزار، ‌اصطلاحات رایج، ‌طرح، ‌نقشه، ارائه بسیاری از واژگان محلی و همچنین فراوانی خوب منابع معتبر میباشد. همچنین در این کتاب تلاش شده تا بهترین، مناسبترین و مستندترین تعریف برای هر واژه انتخاب و نوشته شود. در اصطلاح‌نامه فرش‌بافی بسیاری از اصطلاحاتی که جزء فرهنگ شفاهی محسوب میشود، آورده شده، تا دستمایه‌ای غنی و مطمئن برای مطالعات مفید علمی باشد و به احیاء و زنده نگاهداشتن این گنجینه پربار کمک کرده باشد.
آشپزی
اصطلاح‌نامه صنايع دستي و هنرهاي سنتي«خوراك و آشپزي»
مجري طرح: مانا سلطانپور، ندا صحراپيما
انتشارات بنیاد ایرانشناسی، چاپ اول، 1392
قطع: رحلي ، تعداد صفحات: 160 ، بهاء: 195000ريال
بي‌گمان خوراك و خوراك‌پزي از جمله هنرهايي است، كه ريشه در فرهنگ يك جامعه و آداب و رسوم خوان‌آرايي و تهيه خوراك هر جامعه دارد. جاي تعجب نيست كه ايرانيان نيز از گذشته تا به امروز در گسترش و تنوع بخشيدن به اين هنر نقشي پررنگ داشته و با خلاقيت و ذوق زيبايي‌جويي و زيبايي‌شناسي خود روز به روز در آن تواناتر گشته‌اند. هنري كه آنچنان كه بايسته و شايسته است، مورد پژوهش قرار نگرفته و تهيه و تدوين اصطلاح‌نامه صنايع دستي و هنرهاي سنتي «خوراك و آشپزي» نيز با توجه به همين رويكرد بوده است.
در اين كتاب حدود 3085 مدخل از 201 منبع دربارة‌ انواع خوراكها و غذاهاي بومي و سنتي نواحي مختلف ايران با تنوع بي‌نظير در روش پخت و مواد اوليه، در گذشته و حال اين سرزمين ارائه شده است، كه در نوع خود كم‌نظير بوده و در حال‌حاضر نمونة مشابهي ندارد.
تهيه و تدوين اين مجموعه ماحصل مطالعه و بررسي منابع و مآخذ پرشمار و معتبري است، كه پس از افزودن نمونه‌‌هاي بومي و محلي به آن، به عنوان مرجع و منبعي مطمئن جهت تحقيق و پژوهش، در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.
معماری
اصطلاح‌نامه صنایع دستی و هنرهای سنتی «معماری»
مجری طرح: ندا صحراپیما،فائزه عقیقی
انتشارات بنیاد ایرانشناسی، چاپ اول: 1393
قطع: رحلی/ تعداد صفحات: 204 / بها: 245000 ریال
صنایع دستی و هنرهای سنتی كه بدون شك از افتخارات هر ملت و كشوری است، بخشی از میراث فرهنگی و یكی از اصلی‌ترین سندهای هویت تاریخی و فرهنگی ملت‌ها و بیانگر صنعت و هنر نیاكان و نیز نمایانگر ذوق و هنر، سلیقه و خلاقیت هنرمندان و صنعتگران آن كشور است؛ كه صبورانه و با تلاشی وافر پیام فرهنگی نسل‌ها را در آثار هنریشان متجلی كرده و به آیندگان منتقل می‌كنند.
امروزه بدلیل ورود پاره‌ای از لغات و اصطلاحات جدید در عرصة صنایع و هنر، بخشی از اصطلاحات گذشته رو به فراموشی است و حفظ و صیانت از لغات و اصطلاحات مربوط به صنایع دستی و هنرهای سنتی، در قالب «اصطلاح‌نامه» كه حاوی فرهنگ و اصطلاحات هنرهای ایرانی باشد، لازم می‌نماید.
در اصطلاح‌نامه معماری حدود 4450 مدخل دربارة هنرهای وابسته به معماری سنتی؛ شامل: گچبری، آجرکاری، کاشی‌کاری، آینه‌کاری، ارسی‌سازی، زمرد گری، نقاشی دیواری و کاربندی (از 126 منبع) ارائه شده است. همچنین در این مجموعه از واژه‌ها و اصطلاحاتی که در گویش‌های محلی مختلف بکار ‌رفته‌اند نیز بهره گرفته شده و همین امر این واژه‌نامه را از سایر آثار مشابه خود متمایز كرده است. اصطلاحات ذکر شده در این کتاب زمینه‌های متنوع و گوناگونی همچون: مواد اولیه و مصالح مورد استفاده، ابزار کار، اجزاء محصول، تزئینات، نقش‌ها، طرح‌ها، اصطلاحات مربوط به حرفه‌ها و... را در برمی‌گیرد.
فلزکاری
اصطلاح‌نامه صنایع دستی و هنرهای سنتی «فلزكاری»
مجری طرح: زهره شیرین‌بخش
انتشارات بنیاد ایران شناسی، چاپ اول: 1394
قطع: رحلی / تعداد صفحات: 156 / بها: 200000 ریال
فلز و صنایع دستی مربوط به آن به نوبه خود یکی از عرصه‌های درخشش فرهنگ و هنر ایرانی است. کشف فلز در ایران، از دوران کهن، سبب آفرینش صنعت و هنری شد، که تاریخ هفت‌هزار ساله آن گواه روشنی بر توانایی و دستیابی هنرمندان ایرانی به هنری تازه و تکامل آن طی قرون متمادی بوده و فلزکاری به عنوان یک هنر و صنعت با سابقة درخشان در ایران، شایسته توجه پژوهشگران علاقه‌مند به هنرهای ایرانی است.
در اصطلاح‌نامه فلزكاری، جدا از مراجعه به فرهنگنامه‌ها و لغتنامه‌ها (با بهره‌گیری از بیش از صد منبع معتبر پژوهشی)، برای نخستین‌بار واژه‌نامه‌ای از لغات و اصطلاحات مربوط به صنایع دستی فلزی مشتمل بر 3300 مدخل جداگانه استخراج شده، که در آن واژه‌های رشته‌های گوناگون فلزکاری؛ از جمله: میناکاری، قلمزنی، ملیله‌کاری، طلاسازی و... آورده شده است؛ در حالیکه واژه‌نامه‌های پیشین این حوزه تنها به یک رشته از فلزکاری اکتفا کرده‌اند. یکی دیگر از نقاط قوت این اثر، توجه به واژه‌هایی است که در گذر زمان و با ورود مظاهر تمدنی جدید، در مشاغل و هنرهای سنتی ایرانی بتدریج به بوته فراموشی سپرده شده‌اند. بعلاوه این اثر اصطلاحات گوناگونی درباره مواد و ابزار کار، تزئینات و طرحهای فلزکاری، واژگان مربوط به حرفه‌های مرتبط و... را نیز در برمی‌گیرد.
نساجی
اصطلاح نامه صنایع دستی و هنر‌های سنتی «نساجی و پوشاک»
مجری طرح: ندا صحراپیما
انتشارات بنیاد ایران¬شناسی، چاپ اول: 1394
قطع:‌ رحلی / تعداد صفحات: 268 / بهاء: 325000 ریال
پوشاک از مظاهر اصلی فرهنگی جامعه و دربردارندة ظریفترین خواسته‌ها و نیازهای انسانی در ظرف زمانی و مکانی است و دارای نقش برجسته‌ای در نگاهداشت هویت اجتماعی و فرهنگی و عقیدتی مردم جامعه و استمرار و بقای آن است.
اصطلاحات رایج یا واژههای فنی و تخصصی نساجی و پوشاک برگرفته از ویژگیهای زبانی و تاریخیای هستند كه میتوان با بررسی و مطالعة آنها، هم به نشانههایی از ارزشهای مادی و معنوی سرزمینهای مبدأ این آثار دست یافت و هم مدارك و شواهدی از حدود جغرافیای تمدنی و گستردگی حوزههای فرهنگی مربوط بدست آورد. در نتیجه، گرد آوردن این اصطلاحات و واژهها در یك مجموعة مدون و منظم، كمك شایانی به اهل پژوهش و اصحاب علم و تحقیق میکند تا فارغ از جستجوی زمانبر و دشوار در میان منابع متعدد، به مرجعی مطمئن و مناسب دسترسی داشته باشند و فرصت فراختری را به تحلیل و تطبیق و تبیین مسائل، اختصاص دهند.
اصطلاح‌نامه صنایع دستی و هنر های سنتی «نساجی و پوشاک» با چنین رویكردی نگاشته شده است. این کتاب 6050 مدخل و 143 منبع دارد و در دو بخش نساجی و پوشاک تنظیم شده است.
در تهیه این کتاب تلاش بر آن بوده تا با استفاده از منابع متنوع و معتبر، بهترین و مناسبترین تعریفها برای هر واژه، گزینش و نوشته شود و در مواردی كه نیاز به تطبیق تعاریف بوده یا اختلافی میان توضیحات وجود داشته، درست‌ترین و مستندترین توضیح، انتخاب گردد. همچنین سعی شده تا دامنة وسیعی از واژهها، یافته و تعریف شوند تا استفاده‌كنندگان از این فرهنگ، با اطمینان و به آسانی بتوانند مطالب مورد نیاز خود را از این طریق بیابند.
دومین جشنواره عکس
مجموعة عكس‌های برگزیده دومین جشنواره عكس بنیاد ایران‌شناسی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1393
قطع: سلطانی / تعداد صفحات : 336 / بها: 1750000 ریال ریال
سرزمین دیرین‌سال ایران، سهم زیادی در هنر معماری اسلام و جهان دارد. اگر بخواهیم به سابقة معماری آن اشاره کنیم، بنابر گواه تاریخ باید به حدود هفت هزار سال تاریخ معماری پرداخته شود و اگر بخواهیم سخن از هنر و فناوری آن به میان آوریم، با چنان تنوعی روبرو خواهیم شد که هر چه گوییم، یک از صد هم نگفته‌ایم. اما با همة این دشواری و فزونی گفتار، میل و علاقة فرزندان این مرز و بوم چنان است که هیچگاه در معرفی زیبایی‌ها و ویژگی‌های سرزمینشان، هر اندازه هم که دشوار و پیچیده باشد، درنگ نورزیده و در این راه از هیچ کوششی مذایقه نكرده‌اند.
دومین جشنواره عكس بنیاد ایران‌شناسی، با موضوع معماری ایران‌زمین، نمونه و گواهی صادق بر وجود ایران دوستانی بود که، از جان و دل به موضوعهای ایران‌شناسی می‌پردازند. بسیاری از عکس‌های این جشنواره در دشوارترین موقعیت و یا دورترین نقطه و یا سخت‌ترین زمان گرفته شده‌ بودند. به این دوره از جشنواره 421 عكاس از سراسر كشور 5829 اثر ارسال كردند، كه در نهایت 160 اثر بعنوان آثار برتر معرفی و در نمایشگاه جنبی جشنواره بنمایش درآمدند. همچنین نتایج این جشنواره همچون جشنوارة نخست در قالب کتاب، پس از تكمیل اطلاعات پژوهشی هر اثر، در 6 بخش منتشر شد.
بر این اساس، بخش نخست كتاب به مسجدها و مدرسه‌ها اختصاص دارد. در بخش دوم به امامزاده‌ها، زیارتگاه‌ها، تكیه‌ها و برج‌های آرامگاهی پرداخته شده است. بخش سوم كتاب شامل بناهای عمومی؛ همچون: بازار، تیمچه، كاروانسرا، پل و حمام است. بخش چهارم كتاب برج‌ها و قلعه‌ها را در برمی‌گیرد. در بخش پنجم كتاب عكسهای مربوط به خانه‌ها و باغ‌ها و اطلاعات پژوهشی هر عكس ارائه شده است و در بخش ششم كتاب به نمادهای شهری و روستایی و امكان تاریخی پرداخته شده است.

گنجینه اسناد بنیاد ایران شناسی
بازخوانی اسناد: سید محمد صادق ابراهیمیان
مجری طرح: حمید افشار
انتشارات بنیاد ایران شناسی، چاپ اول: 1394
قطع:‌ رحلی
تعداد صفحات: 320 صفحه
بهاء: 270000 ریال

اسناد و اوراق برجای مانده از گذشته، حاوی اطلاعات مفید و گرانقدری از واقعیتهای اجتماعی، سیاسی، تاریخی و یا اقتصادی دورانهای مختلفند و بنابراین یکی از مهمترین منابع پژوهش در دوران معاصر محسوب می‌شوند. حقیقت نهفته در این اسناد که در یک زمان و مکان واقعی شکل گرفتهاند؛ موجب ارزش و اعتبار ذاتی آنهاست. از اینرو چنین مداركی نه تنها وسیلهای برای درك و شناخت مسائل پوشیده یك جامعه اند؛ بلكه به جهت در اختیار قراردادن اطلاعات فراوان، درمورد فعالیتهای روزمره زندگی و روابط اجتماعی حاکم بر آن و یا ارتباط جامعه با دستگاههای اداری حاكم، از اهمیت ویژهای برخوردارند. از اینرو تحقیق و بررسی در اسناد تاریخی، نوعی پژوهش در شناسنامه تاریخی یک ملت محسوب میشود. در كتاب گنجینه اسناد بنیاد ایران شناسی، 97 برگ از اسناد تاریخی موجود درکتابخانه و مرکز اسناد بنیاد ایران شناسی بازخوانی، طبقه بندی و معرفی شده است. اسناد و مدارک موجود در این کتاب بر اساس فراوانی نوع مدرک در سه فصل تقسیم¬بندی و ارائه شدهاند:
فصل اول کتاب با شش سند در برگیرنده سندهای تاریخی است.
فصل دوم با 55 برگ به اسناد موجود در زمینه معاملات ملکی و ارضی از دوران قاجار می‌پردازد.
فصل سوم با 36 سند به موضوعاتی از قبیل: «اخوانیات»، «مکاتبات اداری» و «محضری» و موارد متفرقه تعلق دارد.

بازار بزرگ تبریز و بازارچه‌های پیرامونی آن در دویست سال اخیر
سرپرست طرح در شعبة آذربایجان شرقی: محمود رنجبر فخری؛ ناظر طرح: حمیدرضا آریان‌فر
طرح، مقدمه، تمهید و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی

انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1392
قطع: سلطانی (A3)
تعداد صفحات : 423
بها: 1100000 ریال

بازار بزرگ تبریز، همزاد با خود تبریز است و تاریخ سكونت در آن به استناد كشفیات پیرامون مسجد كبود به سه هزار سال قبل می‌رسد. نوشته‌های مورخان و جهانگردان از ماركوپولو تا زمان حاضر نیز شاهدی از رونق بازار تبریز در ادوار گذشته بوده است.
با مرور اجمالی به نقشه‌های تاریخی شهر تبریز می‌توان به وضوح دریافت با توجه به محدودة وسیع بازار تاریخی تبریز، این بازار در گذشته‌های دور و نزدیك كاركردی فرامنطقه‌ای و بین‌المللی داشته است. بررسی كاركردهای بازار تبریز و مطالعة قابلیت‌ها و توان اقتصادی و تجاری آن در گذشته مستلزم پژوهش مفصل و دقیق است.
این بازار با بیش از یكصد و بیست فضای تجاری اعم از سرا،‌ تیمچه، دالان در راسته به عنوان بزرگترین سازة آجری بهم پیوسته در جهان شناخته می‌شود.
با این كه بازار بزرگ تبریز به عنوان یكی از بازارهای سنتی و قدیمی ایران و به عنوان میراث جهانی توسط یونسكو به ثبت رسیده است و همواره یكی از عناصر اصلی زندگی شهر تبریز از گذشته تاكنون به شمار می‌رود، تاكنون اطلاعات كافی برای فهم و تحلیل آن در اختیار محققان قرار داده نشده است.
در این طرح به بررسی و مطالعة سه ركن اصلی بازار تبریز – وجه كالبدی، سازمان اقتصادی و نیروی انسانی بازار- پرداخته شده و در هشت بخش به معرفی عناصر اقتصادی شكل‌دهندة بازار تبریز، تك‌نگاری‌های آن، ویژگی‌های سازمان اقتصادی بازار و نیروی انسانی، كاركردهای بازار، نقشه‌های پهنه‌بندی مشاغل و اماكن بازار و بازارچه‌های پیرامونی آن پرداخته شده است.

بازار یزد و بازارچه‌های پیرامونی آن در دویست سال اخیر
سرپرست طرح در شعبة یزد: مسعود حاجی‌زاده میمندی؛ ناظر طرح: حمیدرضا آریان‌فر
طرح، مقدمه، تمهید و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی

انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1391
قطع: سلطانی (A3)
تعداد صفحات : 264
بها: 950000 ریال

بازار سنتی یزد كه موضوع بحث این كتاب (دومین اثر از مجموعة بازارهای ایران) است از بازارهای عمده در شهرهای كهن ایران است كه با دارابودن برخی ویژگی‌های مشترك با دیگر بازارها از جمله در برداشتن عناصر پایه‌ای مسجد جامع، راسته و ...، برخورداری از نظام مكان‌یابی عناصر كالبدی، وجود نظام سامان‌دهی مشاغل و حرف، تأثیرگذاری در تكوین و شكل‌پذیری بافت كالبدی شهر موقعیت شاخصی را در بین دیگر بازارهای مركز ایران دارد. قرار گرفتن این بازار در اقلیم گرم و خشك دشت مركزی ایران ویژگی‌های منحصر به فردی را به این بازار داده است. از جمله نیاز به جریان یافتن هوا در فضای گرم بازار سبب شده راسته ها معمولاً دارای طاق بلند و گنبدی شكل با مصالح آجر یا خشت و دارای منافذ بزرگی به منظور تهویة هوا و تسریع در جابجایی هوا و كاهش دما و تأمین نور كافی باشد. با وجود قدمت زیاد بازار یزد تاكنون كمتر كار پژوهشی در این حوزه صورت گرفته است. لذا بنیاد ایران‌شناسی در طرح «بازارهای ایران»، بازار یزد را در اولویت پژوهش قرار داد. در این طرح به بررسی و مطالعه سه ركن اصلی بازار یزد - وجه كالبدی، سازمان اقتصادی و نیروی انسانی بازار - پرداخته شده است. كتاب دارای هشت بخش به شرح زیر است: كالبدهای اصلی و فرعی بازار یزد و عناصر آن، تك‌نگاری‌ها كه به وصف بیش از چهل مكان تجاری – تاریخی را با هدف معرفی ارزشمندترین عناصر كالبدی بازار یزد توصیف می‌كند؛ سازمان اقتصادی و اجتماعی و نیروی انسانی بازار یزد كه به موضوع استمرار نظام اقتصادی و اجتماعی كهن بازار در روزگار كنونی پرداخته است؛ نظام صنفی بازار یزد با بررسی وضعیت دیروز و امروز پنج صنف از اصناف قدیمی در حال زوال و فعال در بازار یزد، نقشه‌های پهنه‌بندی مشاغل بازار؛ توصیفی از وضعیت دیروز و امروز بازارچه‌های پیرامونی بازار یزد؛ و پیوست‌ها. در تدوین این اثر علاوه بر عكس‌هایی از بازار یزد، از اسناد قدیمی تجاری نیز استفاده شده است. این اثر با همكاری مشترك بخش پژوهش و شعبة بنیاد ایران‌شناسی یزد زیر نظر دكتر حسن حبیبی در سال 1389 شروع و در سال 1391به اتمام رسید. كتاب بازار یزد در سال 1391در 500 نسخه توسط انتشارات بنیاد ایران‌شناسی در تهران به چاپ رسیده است.

كتاب شهرهای ایران‌شهر (جلد پنجم؛ رابُر- زیرآب)
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌‌شناسی، مدیر طرح: محمدرضا نصیری
طرح، مقدمه، تمهید و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی

انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1391
قطع: رحلی
تعداد صفحات : 387
بها: 970000 ریال

شهر و شهرهایی كه در این كتاب از آنها نام برده شده است، آن‌سان كه باید و شاید حتی به طور مختصر اما مفید، برایمان شناخته شده نیستند. در زمان ما جمعی اندك از فرهیختگان و دانشوران به معرفی شهر خود و یا شهری پرداخته‌اند كه به جهتی از جهات بدان علاقه داشته و كتاب‌های به نسبت حجیم را در معرفی آنها عرضه داشته‌اند. در گذشته نیز جغرافی‌دانان و مورخان نام شهرهایی را كه شاید دیگر نباشند ثبت كرده و تا حدودی از اخبار و آثار آنها یاد نموده‌اند، در زمان ما دائرة‌المعارف‌ها و دانشنامه‌ها نیز در صدد برآمده‌اند كه شهرها را معرفی كنند، اما هیچ‌كدام از اینها آن‌گونه كه ما در نظر داریم هدف ما را تأمین نمی‌كنند. بر این اساس، طرح موضوع كتاب شهرهای ایران‌ شهر با نگاهی دگرگونه به مسائل شهری و با هدف شناساندن شهرهای ایران از قدیم‌الایام تاكنون و به صورت جامع‌الاطراف و در عین حال به طور خلاصه در هر یك از مقوله‌های فرهنگی، اجتماعی، تاریخی، جغرافیایی، صنعتی و اقتصادی و ... صورت پذیرفته است. شك نیست كه شهرهایی كه از آنها یاد می‌شود، یكسان نیستند و گزارش همه آنها نمی‌تواند از هر جهت مفصل باشد. اما آنچه اهمیت دارد و باید در نظر داشت آن است كه تمامی شهرها از یك طرح واحد پیروی می‌كنند. در این طرح هر جا كه شهری، موضوعی برای گفتن نداشته، جایش را به موضوع بعدی داده و شهر بزرگی كه همة جنبه‌ها را دارد، لاجرم به تمامی موارد آن شهر پرداخته شده و دارای قد و قواره‌ای بزرگ‌تر و سنگین‌تر خواهد بود. بر این اساس، در جلد پنجم كتاب شهرهای ایران‌شهر به این قِسم مباحث دربارة 72 شهر كه اسامی آن به ترتیب الفبایی از «رابُر» شروع و به «زیرآب» ختم می‌شود، پرداخته شده است.

كتاب شهرهای ایران‌شهر (جلد ششم؛ ساری- سیه‌رود)
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌‌شناسی، مدیر طرح: محمدرضا نصیری
طرح، مقدمه، تمهید و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی

انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1392
قطع: رحلی
تعداد صفحات : 480
بها: 1200000 ریال

شهر و شهرهایی كه در كتاب شهرهای ایران‌شهر از آنها نام برده شده است، آن‌سان كه باید و شاید حتی به طور مختصر اما مفید، برایمان شناخته شده نیستند. در زمان ما جمعی اندك از فرهیختگان و دانشوران به معرفی شهر خود و یا شهری پرداخته‌اند كه به جهتی از جهات بدان علاقه داشته و كتاب‌های به نسبت حجیم را در معرفی آنها عرضه كرده‌اند. در گذشته نیز جغرافی‌دانان و مورخان نام شهرهایی را كه شاید دیگر نباشند ثبت كرده‌ و تا حدودی از اخبار و آثار آنها یاد نموده‌اند، در زمان ما دائرةالمعارف‌ها و دانشنامه‌ها نیز در صدد برآمده‌اند كه شهرها را معرفی كنند اما هیچ‌كدام از اینها آن‌گونه كه ما در نظر داریم هدف ما را تأمین نمی‌كنند. بر این اساس، طرح موضوع كتاب شهرهای ایران‌ شهر با نگاهی دگرگونه به مسائل شهری و با هدف شناساندن شهرهای ایران از قدیم‌الایام تاكنون و به صورت جامع‌الاطراف و در عین حال به طور خلاصه در هر یك از مقوله‌های فرهنگی، اجتماعی، تاریخی، جغرافیایی، صنعتی و اقتصادی و ... صورت پذیرفته است. شك نیست كه شهرهایی كه از آنها یاد می‌شود، یكسان نیستند و گزارش همه آنها نمی‌تواند از هر جهت مفصل باشد. اما آنچه اهمیت دارد و باید در نظر داشت آن است كه تمامی شهرها از یك طرح واحد پیروی می‌كنند. در این طرح هر جا كه شهری، موضوعی برای گفتن نداشته، جایش را به موضوع بعدی داده و شهر بزرگی كه همة جنبه‌ها را دارد، لاجرم به تمامی موارد آن شهر پرداخته شده و دارای قد و قواره‌ای بزرگ‌تر و سنگین‌تر خواهد بود. در جلد ششم نیز، همچون جلدهای قبلی به ترتیب الفبایی 78 شهر كه اسامی آنها از «ساری» شروع و به «سیه‌رود» ختم می‌شود، این قِسم مباحث بررسی شده است.

سرگذشت تقسیمات كشوری ایران 1385- 1285 ه- ش. ( جلد ششم: كرمانشاه، كهگیلویه و بویراحمد، گلستان، گیلان و لرستان)
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌شناسی، مدیر طرح: فاطمه فریدی‌مجید
طرح، مقدمه، تمهید و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی

انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1392
قطع: سلطانی (A3)
تعداد صفحات : 384
بها: 770000 ریال

این كتاب، ششمین جلد از مجموعة طرح پژوهشی «سازمانهای اداری و تقسیمات كشوری» بنیاد ایران‌شناسی است كه پژوهش گروهی آن به مدیریت خانم فاطمه فریدی‌مجید و با مقدمه، تمهید و بررسی نهایی زنده‌یاد دكتر حسن حبیبی به انجام رسیده است. پژوهشگران در كتاب حاضر، روند شكل‌گیری قوانین ایران در حوزة تقسیمات كشوری، (در سه دورة قانون‌گذاری 1286، 1316و 1362هـ.ش)، در استان‌های كرمانشاه، كهگیلویه و بویراحمد، ‌گلستان،‌ گیلان و لرستان را بررسی كرده و شكل‌گیری شهرستان‌ها، بخش‌ها، دهستان‌ها و نیز تجمیع روستاها، ایجاد، انتزاع و الحاق و تغییر نام واحدهای تقسیمات كشوری این پنج استان، در طول یكصد سال اخیر، را به تصویر كشیده‌اند.

كتاب بنای بنیاد ایران‌شناسی براساس گزارش سازمان میراث فرهنگی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1391
قطع: رحلی کوچک
تعداد صفحات : 292
بها: 630000 ریال

كتاب بنای بنیاد گزارشی از چند و چون بنای بنیاد ایران‌شناسی است كه به همت كارشناسان آگاه تدوین شده است وگزارشگر آن است كه این بنا را می‌توان به عنوان بنایی فرهنگی پذیرفت وثبت كرد. اطلاعات این كتاب توسط سازمان میراث فرهنگی تهیه و براساس آن بنای بنیاد در دفتر آثار تاریخی – فرهنگی و طبیعی ثبت شده است. در این كتاب موقعیت طبیعی بنیاد، موقعیت مكانی ، سوابق پژوهشی، ویژگی‌های خاص آن و همچنین شرح وضعیت موجود بنا و آسیب‌های وارده بر آن به همراه تصاویر، نقشه‌های مرتبط و پیوست‌هایی كه مشتمل بر صورت‌جلسه شورای ثبت، نامه ابلاغ به مالك و ... درج گردیده است. بنای بنیاد ایران‌شناسی در سال 1390 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و بنیاد ایران‌شناسی گزارش میراث‌فرهنگی را در سال 1391 با چند دخل و تصرف كوچك كه در ابتدای كتاب یادآوری شده است، به چاپ رساند. .

كتاب شهرهای ایران‌شهر (جلد چهارم؛خارك- دیهوك)
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌‌شناسی، مدیر طرح: محمدرضا نصیری
طرح، مقدمه، تدوین و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1391
قطع: رحلی
تعداد صفحات : 503
بها: 1260000 ریال

شهر و شهرهایی كه در كتاب شهرهای ایران‌شهر از آنها نام برده شده است، آن سان كه باید و شاید حتی به طور مختصر اما مفید، برایمان شناخته شده نیستند. در زمان ما جمعی اندك از فرهیختگان و دانشوران به معرفی شهر خود و یا شهری پرداخته‌اند كه به جهتی از جهات بدان علاقه داشته‌اند و كتاب‌های به نسبت حجیم را در معرفی آنها عرضه كرده‌اند. در گذشته نیز جغرافی‌دانان و مورخان نام شهرهایی را كه شاید دیگر نباشند ثبت كرده‌اند و تا حدودی از اخبار و آثار آنها یاد نموده‌اند، در زمان ما دائره‌المعارف‌ها و دانشنامه‌ها نیز در صدد برآمده‌اند كه شهرها را معرفی كنند اما هیچ‌كدام از اینها آن گونه كه ما در نظر داریم هدف ما را تأمین نمی‌كنند. شك نیست كه شهرهایی كه از آنها یاد می‌شود، یكسان نیستند و گزارش همه آنها نمی‌تواند از هر جهت مفصل باشد. آنچه اهمیت دارد و باید در نظر گرفت آن است كه تمامی شهرها از یك طرح واحد پیروی كنند. در این طرح هر جا كه شهری، موضوعی برای گفتن نداشت جایش را به موضوع بعدی می‌دهد و شهر بزرگی كه همة جنبه‌ها را دارد، لاجرم به همه آنها می‌پردازد و قد و قواره‌ای بزرگ‌تر و سنگین‌تر به خود می‌گیرد.. در جلد چهارم كتاب شهرهای ایران‌شهر به مسائل و مباحث زیر در خصوص 93 شهر كه اسامی آن از خارك شروع و به دیهوك خاتمه پیدا می کند پرداخته شده است .

كتاب شماری از مقبره های استان سیستان و بلوچستان( شهرستان های ایرانشهر،چابهار،خاش،زابل،زاهدان،زهك،سراوان،سرباز، سیب و سوران،كنارك،نیكشهر)
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌‌شناسی (شعبه سیستان و بلوچستان)، سرپرست طرح در شعبه : امین رضا كمالیان
طرح، مقدمه، تدوین و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1390
قطع: رحلی
تعداد صفحات : 208
بها: 425000 ریال

این كتاب چهارمین اثر طرح پژوهشی اماكن آیینی در بنیاد ایران شناسی است. مطالعه بر روی بناهای آرامگاهی و مكان‌های زیارتی استان سیستان و بلوچستان به عنوان منطقة پر اهمیت با تاریخی طولانی و فرهنگی غنی، به دست محققان بومی و البته طبق الگوی از پیش تدوین شده و نظارت از سوی تهران آغاز شد و طی حدود دو سال با بهره گیری از كارشناسان حوزه های مختلف جامة عمل به خود پوشید. تمامی مقبره های استان در مجموع 56 مقبره در شهرستان های ایرانشهر، چابهار، خاش، زابل، زاهدان، زهك،سراوان، سرباز، سیب و سوران،كنارك و نیكشهر شناسایی و فهرست‌برداری شدند و هر زیارتگاه از وجوه جغرافیایی، تاریخی، اعتقادی، معماری، جامعه‌شناختی و مردم‌شناسی بررسی‌شد . كتاب با دو بخش (مقبره‌ها و پیوست) از یكدیگر تمایز می‌یابد: بخش نخست كه در آن 56 بقعه بررسی شده شامل سرفصل‌هایی به شرح زیر است: موقعیت مقبره، تاریخچه آن(شامل نام و نشان صاحب مقبره؛ و تاریخچة معماری) ملاحظات و توضیحات تكمیلی. در این بخش موقعیت جغرافیایی محله یا روستایی را كه بقعه در آن واقع شده، همچنین چگونگی قرار گرفتن زیارتگاه نسبت به محیط پیرامون، تاریخچة زندگی و آثار شخصیت مدفون و پیشینة سازه و محوطه، توصیف دقیق و فنی معماری بنا و نیز باورها و اعتقادها، آداب و رسوم، كاركردهای اجتماعی - اقتصادی بقعه، ویژگی‌های جامعه شناختی و مردم‌شناسی آن مورد بررسی قرار گرفته‌اند. بخش دیگر كتاب پیوست‌هاست كه با فهرست‌های گوناگون نه تنها دسترسی خواننده را به مقصود مورد نظر وی به سهولت میسر می‌گرداند، بلكه، اطلاعات درج شده در كتاب‌ها را به صورت انسجام یافته ارائه می‌نماید. .

4 مجموعة عكس های برگزیده نخستین جشنواره عكس بنیاد ایران شناسی
مقدمه: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1390
قطع: بیاضی
تعداد صفحات : 199
بها: 500000 ریال

بنیاد ایرانشناسی نخستین جشنواره عكس خود را با موضوع ایران در خرداد ماه 1390 برگزار كرد. در این جشنواره 10414عكس از سراسر كشور به رقابت نشستند و از آن میان 182 عكس توسط داوران انتخاب و به 31 عكس جایزه و تندیس سرو زرین به نشان یادبود اعطا گردید. كتاب مجموعة عكسهای برگزیده نخستین جشنواره عكس بنیاد ایرانشناسی ، 182 عكس برگزیده را در سه بخش اقلیم و جغرافیا، فرهنگ و مردم، هنر ومعماری به تصویر كشیده است. كتاب در یك نگاه زیباییهای طبیعت، فرهنگ و هنر ایران را در معرض دید بیننده قرار میدهد ، وسعت ایران، تنوع آب و هوایی ، پوشش گیاهی و جانوری آن، لباس مردم ، آداب و رسوم و منطقة جغرافیایی كه نوع و نحوة زندگی اقوام مختلف را تحت تأثیر قرار داده است را می توان با تورق این كتاب از نظر گذراند. در ابتدای كتاب محل عكاسی به همراه نام عكاس با توجه به شماره صفحه، درج گردیده است.

4 كتاب سرگذشت تقسیمات كشوری ایران 1385- 1285 ه-ش. ( جلد پنجم:قزوین، قم، كردستان،كرمان)
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌شناسی
مدیر طرح: فاطمه فریدی‌مجید
طرح، مقدمه، تمهید و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1390
قطع: رحلی
تعداد صفحات : 396
بها: 832000 ریال

این كتاب پنجمین جلد از مجموعه طرح پژوهشی بنیاد ایران‌شناسی تحت عنوان «سازمانهای اداری و تقسیمات كشوری» است. كتاب حاضر، روند شكل‌گیری قوانین ایران در حوزة تقسیمات كشوری را، در سه دورة قانونگذاری 1286، 1316و 1362هـ.ش، در استان‌های قزوین، قم، كردستان و كرمان بررسی كرده و به شكل‌گیری شهرستان‌ها، بخش‌ها ، دهستان‌ها و نیز تجمیع روستاها، ایجاد، انتزاع و الحاق و تغییر نام واحدهای تقسیمات كشوری این چهار استان، در طول یكصد سال اخیر، پرداخته است.

4 كتاب مساجد دیرینه سال استان تهران ( تهران، دماوند،ری،شمیرانات،فیروزكوه و ورامین)
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌شناسی
مدیر طرح: امیرهوشنگ انوری
طرح، مقدمه، تمهید و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1390
قطع: سلطانی
تعداد صفحات : 334
بها: 850000 ریال

كتاب حاضر با توجه به اهمیت مساجد در ابعاد معماری، مذهبی و مردم شناسی تدوین شده است. در این كتاب 103 مسجد تاریخی ( تقریبا بالای هفتاد سال) در شهرستان های تهران، دماوند، ری ، شمیرانات، فیروزكوه و ورامین مورد بررسی قرار گرفته اند. مهمترین ویژگی این كتاب پژوهش همزمان كتابخانه‌ای و میدانی است. در ابتدای كتاب نشانی مساجد به تفكیك شهرستان ها آمده است. بعد از مقدمه كتاب، مساجد هر شهرستان در نقشه كنونی آن منطقه با شماره جایابی شده اند. در بخش دوم كتاب، هر مسجد از نظر موقعیت جغرافیایی ، تاریخچه، بنای كنونی و ملاحظات و توضیحات تكمیلی مورد بررسی قرار گرفته است. در پایان كتاب نیز در قسمت پیوست ها سه جدول مربوط به اطلاعات نام های دیگر مساجد، نشانی و قدمت مساجد و نام‌های بانیان و معماران و...و آیات و سوره های قرآنی در كتیبه های مساجد درج شده است.

4 كتاب وصف ایران و مناطق آن در برخی از نقشه‌های دورة اسلامی ( 164-1061 ه. ق)
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌شناسی
گردآوری و توصیف نقشه ها: امیرهوشنگ انوری
مقایسه و تطبیق نقشه ها: فاطمه فریدی مجید
مقدمه، فصل بندی، بررسی و تدوین نهایی : دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1390
قطع: سلطانی
تعداد صفحات : 419
بها: 1050000 ریال

بنیاد ایران‌شناسی پس از چاپ كتاب وصف خلیج‌فارس در نقشه‌های تاریخی، با درك اهمیت جایگاه نقشه‌های تاریخی در شناختن مكان‌های جغرافیایی ایران، كتابی دیگر با عنوان وصف ایران و مناطق آن دربرخی از نقشه‌های دورة اسلامی به سرانجام رسانده است. برای فراهم آوردن این كتاب ابتدا تمامی نقشه‌های اسلامی بررسی شدند و از میان آنها نقشه‌هایی كه دارای وضوح بیشتر و اطلاعات مفیدتری بودند انتخاب و توصیف شدند. همچنین تمامی كتاب‌ها و متون جغرافیایی اسلامی كه دربارة ایران و مناطق آن دارای مطالبی بودند مطالعه و در توصیف نقشه‌ها از آنها استفاده شد. در این تحقیق ابتدا نقشه‌های جهان، سپس قسمت‌ ایران از نقشه‌های جهان و پس از آن نقشه‌های مناطق ایران توصیف شده‌اند. به طور كلی كتاب علاوه بر یك مقدمه نسبتاً مفصل دارای چهار بخش است. بخش اول به شرح حال نقشه‌نگاران پرداخته است. بخش دوم به موضوع شكل ورنگ در نقشه‌های اسلامی اختصاص دارد. بخش سوم كه قسمت اصلی كتاب است دارای سه فصل نقشه‌های جهان، نقشه‌های ایران مستخرج از نقشه‌های جهان، نقشه‌های مناطق تقسیم شده است. در بخش چهارم كتاب پاره‌ای از اصلاحات و مفاهیم موجود در نقشه‌ها توضیح داده شده است. در این بخش شهرهایی كه از میان رفته‌اند یا تغییر نام داده‌اند نیز شرح داده شده‌اند. كتاب با نمایة مفصلی به پایان رسیده است.

كتاب شهرهای ایران‌شهر (جلد سوم؛ تازه آباد، حویق)
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌‌شناسی، مدیر طرح: محمدرضا نصیری
طرح، مقدمه، تدوین و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1390
قطع: رحلی
تعداد صفحات : 471
بها: 960000 ریال

كتاب حاضر، سومین جلد از طرح پژوهشی «شهرهای ایران‌شهر»، در بنیاد ایران‌شناسی و زیر نظر آقای دكتر حسن حبیبی، تألیف و تدوین شده است. جلد اول از این مجموعه در سال1389 و جلد دوم در سال 1390 به چاپ رسیده است.

 در معرفی شهرهای ایران ، تلاش شده تا تنها به مسائل تاریخی و جغرافیایی بسنده نگردد ، بلكه به جنبه های مختلف و مسائل اجتماعی ، آداب و رسوم، اقتصاد ، مشاغل و.... هم توجه شود.

 در نگارش و تاٌلیف این آثار به آداب و رسوم رایج در شهرها و حتی سننی كه امروزه متداول نیست توجه ویژه شده است و همچنین در بخش زبان ها و گویش های مناطق مختلف ایران به بررسی گویش های كهن ایرانی اصیل كه همچنان بدون خدشه رواج دارند، پرداخته شده است.

 در جلد سوم كتاب‌شهرهای ایران شهر 46 نویسنده، با ارائه 89 مقاله به بررسی مسائل و مباحث زیر می پردازند: موقعیت شهر،‌ طبیعت شهر، تاریخ كهن شهر، مسائل مردم‌شناختی و جامعه شناختی شهر، اقتصاد و مشاغل شهر، تعلیم و تربیت و فرهنگ شهر، بهداشت و درمان شهر، ارتباطات شهر ، روزنامه‌های شهر، مراكز آیینی، مساجد، امامزاده‌ها و آثار تاریخی شهر. در این جلد ، موقعیت 89 شهرمورد بررسی قرار گرفته اند ‌كه اسامی آنها عبارتند از :

تازه‌آباد، تازه شهر، تازه كندانگوت، تاكستان، تایباد، تبریز، تربت جام، تربت حیدریه، ترك، تركمانچای، تسوج، تفت، تفرش، تكاب، تنكابن، تنگ‌ارم، توتكابن، توحید، تودشك، توره، تویسركان، تهران، تیران، تیكمه داش، جاجرم، جالق، جایزان، جبالبارز، جعفرآباد، جعفریه، جغتای، جلفا، جم، جناح، جنت‌شهر، جندق، جنگل، جوادآباد، جوانرود، جوپار، جورقان، جوشقان و كامو، جوكار، جونقان، جویبار، جویم، جهرم، جیرفت، جیرنده، چابكسر، چابهار، چاپلشو، چادگان، چالانچولان، چالوس، چترود، چرام، چرمهین، چغادك، چغلوندی، چقابل، چكنه، چلگرد، چمران، چمستان، چمگردان، چناران، چناره، چوار، چوبر، چورزق، چهارباغ، چهاربرج، چهاردانگه، حاجی آباد( استان هرمزگان)، حاجی‌آباد( استان خراسان جنوبی )، حاجی آباد( استان فارس)، حبیب‌آباد، حر، حسن‌آباد(تهران)، حسن‌آباد(اصفهان)، حسینیه، حصارگرمخان، حلب، حمیدیا، حمیدیه، حمیل، حنا، حویق در جلد‌های بعدی به ترتیب حروف الفبا سایر شهرها معرفی خواهند شد.

4 كتاب شهرهای ایران‌شهر (جلد دوم؛ باباحیدر، پیشین))
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌‌شناسی، مدیر طرح: محمدرضا نصیری
طرح، مقدمه، تدوین و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1390
قطع: رحلی
تعداد صفحات : 495
بها: 1440000 ریال

كتاب حاضر، دومین جلد از طرح «شهرهای ایران‌شهر» است كه در بنیاد ایران‌شناسی و زیر نظر آقای دكتر حسن حبیبی، تألیف و تدوین شده است. جلد اول از این مجموعه در سال 1389 به چاپ رسیده است. كمتر كسی است و شاید هیچكس نباشد كه به زادگاه و مسقط‌الرأس خویش بی‌علاقه باشد. از علاقة اندك تا دلباختگی به شهر خویش را می‌توان هم در میان عامة مردم و هم در میان اهل ادب و هنر بازیافت. شهر، عنصر شگفت‌انگیزی است. همه چیزش در خور دیدن و اندیشیدن و خوب دانستن و برشمردن است. اداره‌اش چه كوچك و چه بزرگ‌كاری كارستان است و تاریخش، گزارشگر حوادث پرشمار و عبرت‌انگیز و عبرت آموز. نمی‌توان از دروازة شهری به درون آمد و از دروازة دیگر برون رفت و هیچ تأثیر و تأثری را همراه خود نبرد. شهر با طبیعت خود، با تاریخ كهن و ساكنانش، با بزرگان خود و چندین ده مورد دیگر آدمی را در هر لحظه به تفكر و تأمل وا می‌دارد و آدمی هر جا می‌رود و هر كار كه بكند باز در بند شهر خویش و بندة احسان آن است، و سر از پا نشناخته، باز می‌آید. شهر و شهرهایی كه در كتاب شهرهای ایران‌شهر از آنها نام برده شده است، چنین موقعیت و وضعیتی را برای یكایك ما ایرانیان دارند. ولی این شهر و شهرها آن‌سان كه باید و شاید و حتی به طور مختصر اما مفید برایمان شناخته شده نیستند. در زمان ما جمعی اندك از فرهیختگان و دانشوران به معرفی شهر خود و یا شهری پرداخته‌اند كه به جهتی از جهات بدان علاقه داشته‌اند و كتاب‌های به نسبت حجیمی را در معرفی آنها عرضه كرده‌اند. در گذشته نیز جغرافی‌دانان و مورخان نام شهرهایی را كه شاید دیگر نباشند ثبت كرده‌اند و تا حدودی از اخبار و آثار آنها یاد نموده‌اند، در زمان ما دائره‌المعارف‌ها و دانشنامه‌ها نیز در صدد برآمده‌اند كه شهرها را معرفی كنند اما هیچ‌كدام از اینها آن گونه كه ما در نظر داریم هدف ما را تأمین نمی‌كنند. مردم امروز ما وقت وحوصلة خواندن كتاب‌های قطور را ندارند و تازه معلوم نیست كه این كتاب یا كتاب‌های قطور كه تعدادشان نیز اندك است، با مسقط‌الراس آنها مربوط باشد. بیشترین این كتاب‌های علمی، تاریخی و جغرافیایی هستند كه به كار اهل فن می‌خورند. دانشنامه‌ها و دائره‌‌المعارف‌ها هم ناگریز به اختصار می‌گرایند و تنها منابع و مآخذشان كار پژوهشگران را اندكی آسان می‌كند. راهی میانه باید پیدا می‌شد و در عین حال كاری كرد كه هر آنچه نام شهر داشت در حیطة پژوهش و مطالعه و بحث در می‌آمد. شك نیست كه شهرهایی كه در نظر است از آنها یادی ‌شود، یكسان نیستند و گزارش همه آنها نمی‌تواند از هر جهت مفصل باشد. آنچه اهمیت دارد و باید در نظر گرفت آن است كه تمامی شهرها از یك طرح واحد پیروی كنند. در این طرح هر جا كه شهری، موضوعی برای گفتن نداشت جایش را به موضوع بعدی می‌دهد و شهر بزرگی كه همة جنبه‌ها را دارد، لاجرم به همه آنها می‌پردازد و قد و قواره‌ای بزرگ‌تر و سنگین‌تر به خود می‌گیرد. بر این اساس بود و هست كه تدوین كتاب «شهرهای ایران‌شهر» شكل گرفت. در كتاب شهرهای ایران‌شهر مباحث و مسائل زیر مد نظر بوده‌اند: موقعیت شهر،‌ طبیعت شهر، تاریخ كهن شهر، مسائل مردم‌شناختی و جامعه شناختی شهر، اقتصاد و مشاغل شهر، تعلیم وتربیت و فرهنگ شهر، بهداشت و درمان شهر، ارتباطات شهر، روزنامه‌های شهر، مراكز آیینی، مساجد، امامزاده‌ها و آثار تاریخی شهر. در این كتاب نویسندگان متعددی دست به قلم برده‌اند. برخی از آنها یك مقاله و بیشتر آنها دو یا چندین مقاله دارند و خواهند داشت. برای آنكه خوانندگان بدانند كه مثلاً نویسنده «الف» چند مقاله نوشته و دربارة كدام شهرها قلم زده‌است و نویسنده «ب» صاحب چند مقاله است؟ دو فهرست در ابتدای كتاب آمده است: یكی فهرست نام نویسندگان است كه با نظم الفبایی تنظیم شده است و پس از نام و نشان هر یك از آنان، نام ونشان مقالاتی كه در هر جلد تحریر كرده‌اند، خواهد آمد. فهرست دیگر فهرست الفبائی مقالاتی است كه هریك از نویسندگان تحریر كرده‌اند. در جلد دوم كتاب شهرهای ایران‌شهر به یكصد و چهارده شهر به شرح زیر پرداخته شده است: باباحیدر، بابارشانی، باب‌انار، بابل، بابلسر، باجگیران، باخزر، بادرود، باروق، بازارجمعه، بازرگان، باسمنج، باشت، باغ بهادران، باغستان، باغ‌ملك، باغین، بافت، بافق، باقرشهر، بالاده، بانه، بایك، باینگان، بجستان، بجنورد، بخشایش، بدره، برازجان، بردخون، بردسكن، بردسیر، برزك، برزول، برف‌انبار، بروات، بروجرد، بروجن، بره‌سر، بزمان، بزنجان، بستان، بستان‌آباد، بستك،‌ بسطام، بشرویه،‌ بلداجی، بلده، بم، بمپور، بن، بناب، بناب جدید، بنارویه، بنت، بنجار، بندرامام خمینی، بندرانزلی، بندرتركمن، بندرجاسك، بندرچارك، بندرخمیر،‌ بندردیر، بندردیلم، بندرریگ، بندرعباس، بندركنگان، بندرگز، بندرگناوه، بندرلنگه، بندرماهشهر، بنك، بوئین سفلی، بوئین و میاندشت، بوئین‌زهرا، بوانات، بوشهر، بوكان، بومهن، بهاباد، بهار، بهاران‌شهر، بهارستان، بهبهان، بهرمان، بهشهر، بهمن، بهنمیر، بیارجمند، بیجار، بیدخت، بیدستان، بیرجند، بیرم، بیستون، بیضا، بیله‌سوار، پارس‌آباد، پارسیان، پاریز، پاكدشت، پاوه، پردیس، پرندك، پره‌سر، پلدختر، پلدشت، پل‌سفید، پهله، پیرانشهر، پیربكران، پیش‌قلعه، پیشوا، پیشین؛ به یاری خداوند در جلد‌های بعدی به ترتیب حروف الفبا سایر شهرها معرفی خواهند شد.

تقسیمات کشوری 4 سرگذشت تقسیمات كشوری ایران 1385- 1285 ه-ش. ( جلد چهارم: زنجان، سمنان، سیستان و بلوچستان، فارس)
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌‌شناسی ، به سرپرستی فاطمه فریدی مجید
طرح، مقدمه، تدوین و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1390
قطع : سلطانی (A3)
تعداد صفحات : 455
بها: 1140000 ریال

این كتاب چهارمین جلد از مجموعه طرح پژوهشی بنیاد ایران‌شناسی تحت عنوان «سازمانهای اداری و تقسیمات كشوری» است كتاب حاضر، روند شكل‌گیری قوانین ایران در حوزة تقسیمات كشوری را، در سه دورة قانونگذاری 1286، 1316و 1362هـ.ش، در استان های زنجان، سمنان، سیستان و بلوچستان و فارس بررسی كرده و به شكل‌گیری شهرستان‌ها، بخش‌ها ، دهستان‌ها و نیز تجمیع روستاها، ایجاد، انتزاع و الحاق و تغییر نام واحدهای تقسیمات كشوری این چهار استان، در طول یكصد سال اخیر، پرداخته است. این جلد علاوه بر بخش مقدمه و تمهید شامل چهار بخش مشتمل بر استان‌های زنجان (بخش پانزدهم)، سمنان (بخش شانزدهم)، سیستان وبلوچستان (بخش هفدهم)، و فارس (بخش هجدهم) است. این اثر با در نظر گرفتن ریشه‌های تاریخی، اجتماعی، سیاسی، جغرافیایی، ادبی و نیز استفاده از مطالعات و تخصص محققان گوناگون، به صورت بین‌رشته‌ای تدوین شده است. همچنین با توجه به فراوانی داده‌ها، اسناد و مدارك، دقت و كاوش بسیار در تنظیم و تدوین این مجموعه‌ به كار رفته است.

(جلد اول: شهرستان‌های اسلامشهر، پاكدشت، دماوند، رباط كریم، ساوجبلاغ و شهرری) و (جلد دوم: شهرستان‌های شهریار، فیروزكوه، كرج، نظرآباد و ورامین) شماری از بقعه‌ها‌، مرقدها و مزارهای استان‌های تهران و البرز
(جلد اول: شهرستان‌های اسلامشهر، پاكدشت، دماوند، رباط كریم، ساوجبلاغ و شهرری) و (جلد دوم: شهرستان‌های شهریار، فیروزكوه، كرج، نظرآباد و ورامین)
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌‌شناسی
طرح، مقدمه، تدوین و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1389
قطع هر دو جلد: سلطانی (A3)
تعداد صفحات جلد اول: 340
تعداد صفحات جلد دوم: 339
بهای هر جلد: 850000 ریال

زیارت مکان‌های منسوب به بزرگان و نیکان یکی از جنبه‌های عمیق فرهنگ ایرانیان است که از دیرباز تاکنون اهمیت و اعتبار خود را حفظ کرده است و چنان با عقاید ایرانیان در هم آمیخته است كه به نوعی بخشی از هویت جمعی آنان به شمار می‌رود. تربت پاكان و نیكان و بزرگانی بسیار به عنوان بقعه، مرقد و مزار در این مرز و بوم قرار دارد. این مقابر جزء اماکن متبرکه‌ای هستند که در گسترة این سرزمین پهناور با تنوع موقعیت جغرافیایی و اقلیمی گوناگون پراكنده‌اند و کمتر شهر و روستایی در ایران وجود دارد که سهمی از این بناها نداشته باشد. برخی از بقعه‌ها، مرقدها و مزارهای این بزرگواران دارای تاریخ‌اند و بنای كهنی دارند و در كتاب‌ها نام كسانی كه در این خاك‌ها آرمیده‌اند به تفصیل یا به اختصار ذكر شده است، اما دربارة برخی دیگر سندی به طور كامل و متقن در دست نیست. برخی دیگر از این مزارات نیز با آنكه متعلق به اعقاب پیامبر نیستند و به اصطلاح مردم تهران «عام» هستند، نه «سید»، ولی مانند امثال شیخ صدوق یا كلینی به واسطة قدر و مرتبه علمی و اخلاقی و اعتقادی‌شان پرآوازه‌اند و مورد احترام؛ و جمعی دیگر نیز به دلایل دیگر مورد احترام‌اند. اما به هر روی بقعه‌ها، مرقدها و مزارهای پاكان و نیكان از آن جهت که مکان مناسبی برای انجام آداب و مناسک مذهبی یا برآوردن نیازهای معنوی مردم و ابراز ارادت آنان به اهل بیت بوده، توانسته‌اند در بین مردم از نوعی مقبولیت عمومی برخوردار شوند و جایگاه ویژه‌ای یابند. بر این اساس، بافت شهرهای زیادی به دلیل وجود آنها شکل گرفته، مراکز فرهنگی و علمی در کنار آنها دایر شده است، بازارها رونق یافته و به سبب حضور جمعیتهای مختلف، تلاقی فرهنگی ایجاد شده و در نهایت، در برخی موارد شهرها و محله‌ها به خاطر آنها اعتبار یافته است.
مطالعه دربارة بزرگان علمی، دینی، فرهنگی، تربیتی و اخلاقی هر قوم و قبیله و تدوین شرح حال و نشانی‌هایی كه موجب ایجاد حافظه تاریخی در قوم یا ملتی می‌شوند، دسته‌ای به‌هم پیوسته از اطلاعات منسجمی هستند كه با پردازش به قاعده می‌‌توانند از نسلی به نسل دیگر، به آسانی و مانند یك جریان طبیعی سیال و نافذ منتقل گردند.
بسیاری از آرامگاه‌‌های بزرگ و كوچك علاوه بر آنكه زیارتگاه‌اند، محل هنرنمایی هنرمندان در انواع و اقسام رشته‌های هنری‌اند. به ویژه آنكه احترام وصف‌ناپذیر زائران و بانیان تزئین زیارتگاه‌ها نسبت به صاحب مزار سبب شده تا شاهد اوج اعتلای هنرهایی نظیر آینه‌كاری، خاتم‌سازی، ساختن ضریح، كتیبه‌نویسی و خوشنویسی در این اماكن باشیم.
كتاب شماری از بقعه‌ها، مرقدها و مزارهای استان‌های تهران و البرز بخشی از طرح بررسی مراكز آئینی كشور و حاصل پژوهش گروهی بنیاد ایران‌شناسی همراه با طرح، مقدمه، بررسی و تدوین نهایی دكتر حبیبی است كه در سال 1389 در دو جلد به چاپ رسیده است. در جلد اول كتاب فوق 110 بقعه، مرقد و مزار در شهرستان‌های اسلامشهر، پاكدشت، دماوند، رباط‌كریم، ساوجبلاغ و شهرری و در جلد دوم نیز 114 بقعه، مرقد و مزار در شهرستان‌های شهریار، فیروزكوه، كرج، نظرآباد و ورامین به منظور جستجوی اطلاعات میدانی و كتابخانه‌ای بررسی شده‌اند كه حاصل كار یادگاری است ارزشمند در زمینه پژوهش‌های گروهی علوم انسانی.
در شكل كلی كار، در این اثر، از كتاب «امامزاده‌ها و تربت برخی از پاكان و نیكان»، چاپ سال 1388، كه اولین پژوهش مدون بنیاد ایران‌شناسی در طرح بررسی مراكز آئینی كشور بوده، عنوان الگوی كار استفاده شده است.
در بررسی میدانی كه یكی از بخش‌های مهم كار بوده است، هر یك از بقعه‌ها و مزارها با دقت تمام مورد مشاهده و بررسی واقع شده‌اند كه حاصل این دقت در جای جای متن كتاب دیده می‌شود. وجه دیگر حضور انسانی و اجتماعی اصل بنا بوده است كه باید به عنوان یك امر اجتماعی، فرهنگی و در عین حال آئینی و مذهبی و نیز تاریخی و اجتماعی بدان پرداخته می‌شد و چنین شده است. در عین حال هم‌زمان با بررسی میدانی به منظور كاهش زمان پژوهش به طور هم‌زمان مطالعات كتابخانه‌ای نیز پی گرفته شده است.
این كتاب از جهت گردآمدن تعداد قابل ملاحظه‌ای از سرگذشت بقعه‌ها، مرقدها و مزارهای شهرستان‌های استان تهران و استان جدید‌التأسیس البرز در دو جلد كاری است جامع كه كمتر مورد توجه پژوهشگران در مطالعات و تحقیقات مربوط به علوم انسانی قرار گرفته است.
از دیگر نكات برجستة این اثر می‌توان به اهمیت موضوع مورد بررسی اشاره كرد. موضوع این اثر، به عنوان موضوعی میان‌رشته‌ای گسترة وسیعی از مطالب و منابع جغرافیایی، معماری، مذهبی و تاریخی را دربرگرفته است كه گروه پژوهشی را ناگزیر به مراجعه به شمار بسیاری از منابع نموده است. در این میان به دلیل آنكه مكان‌های مورد بررسی در این كتاب در بیشتر موارد در شهرها و روستاهای كوچك یا نواحی حاشیه‌ای استان تهران قرار گرفته‌اند، منابع مكتوب چاپی و مدون كمتری نظیر كتاب، مقاله و رساله در دسترس بوده و تكیه كار بر مشاهدات میدانی دقیق، روایات شفاهی و استفاده از منابع اسنادی موجود در اداره‌های اوقاف و امور خیریه مناطق، سازمان اسناد ملی ایران، سازمان میراث فرهنگی كشور و استان و دیگر مراكز اسنادی موجود بوده است و قرارگرفتن این مطالب در كنار عكس‌ و پلان‌های لازم برای بنا كیفیت كار را دو چندان كرده است و اطلاعات جامع و مفیدی را در اختیار علاقمندان قرار می‌دهد.
با آنكه اولین کارکرد بقعه‌ها و مزارهای پاكان و نیكان، کارکردی مذهبی- زیارتی است و بیشتر مطالب موجود نیز به این جنبه از موضوع پرداخته‌اند؛ اما اثر حاضر در کنار این کارکرد اصلی و عمومی، کارکردهای دیگری از جنس فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی را با تیزبینی و نكته‌سنجی بسیار مورد بررسی و مطالعه قرار داده است كه توضیحات دقیق در باب الحاقاتی چون كتابخانه، مدرسه و واحدهای فرهنگی در كنار بنای اصلی، برگزاری مراسم مذهبی، گردهمایی‌های مردم محل در این اماكن، قبرستان و خاكسپاری متوفیان، همچنین شكل‌گیری بازارهای سنتی و مشاغل مختلف در اطراف این اماكن را از جمله نكات برجستة ‌این اثر است که در مطالعاتی که بر روی بقعه‌ها، آرامگاه‌ها و مزارها انجام گرفته کمتر بدان توجه شده است.
بنا بر گفته‌ها و تحلیل‌های بسیاری از صاحب‌نظران برخی از نكته‌های مربوط به معماری زیارتگاه‌های ایران از لحاظ هنری و فنی در زمرة برجسته‌ترین نمونه‌ها و جلوه‌های هنر معماری اسلامی و ایرانی‌ هستند، كه در این اثر سعی شده است این نكات در توضیح معماری بنا مورد توجه قرار گیرد. ذكر ریزه‌كاری‌ها در كارهای معماری و كاشی‌كاری‌ها و گچ‌بری‌ها، دقت اندازه‌گیری در تمامی اندازه‌های بنا، یاد كرد جزئیات موجود در بنا و مواردی از این دست سبب شده است این كتاب در زمینة معماری بناهای آرامگاهی نیز اثری در خور توجه باشد.
كتاب با گلبانگ آشنایی كه شامل مقدمه و توضیحی بر روش پژوهش و چگونگی تدوین است، آغاز شده و در ادامه به دو بخش اصلی تقسیم شده است:
بخش اول معرفی و توصیف بقعه‌ها، مرقدها و مزارها، و در برگیرنده متن اصلی دربارة مطالب مربوط به آنها با یك روش هماهنگ در هر جلد است.
بخش دوم پیوست‌ها است كه خود به چهار قسمت شرح‌حال برخی از بزرگان و نام‌آوران؛ فهرست‌ها؛ واژه‌نامه و كتابنامه تقسیم شده است.

در نهایت بازبینی و تدوین نهایی كتاب، سبب شده است تا كاستی‌ها و نقائص كتاب تا حد ممكن رفع گردد و نتیجة نهایی كار، اثری ارزشمند در موضوع و حیطة بررسی مراكز آئینی و اماكن مذهبی كشور باشد.

شماری از زیارتگاه‌های استان آذربایجان شرقی شماری از زیارتگاه‌های استان آذربایجان شرقی
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌‌شناسی
طرح، مقدمه، تدوین و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
سرپرست طرح در شعبه: محمود رنجبر
ناظر طرح: امیرهوشنگ انوری
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1389
قطع: سلطانی (A3)
تعداد صفحات: 416
بها: 1040000 ریال

این كتاب بخشی قابل توجه از طرحی است كه در باب بررسی مراكز آئینی كشور تهیه شده است. دربارة بقاع و زیارتگاه‌های استان آذربایجان شرقی تاكنون تحقیقات و مطالعاتی صورت پذیرفته اما هیچ‌یك تاكنون جامعیت نداشته است. بنیاد ایران‌شناسی به همراهی بنیاد ایران‌شناسی شعبة استان آذربایجان شرقی اقدام به شناسایی، معرفی و توصیف این بقاع و زیارتگاه‌ها كرده است. در این شناسایی تعداد 319 بقعه، زیارتگاه و مزار در استان آذربایجان‌شرقی بررسی و معرفی شده‌اند.شهرستانهایی كه بقعه‌هایشان در این كتاب امده‌اند عبارتند از: آذرشهر، اسكو، اهر، بستان‌اباد، بناب، تبریز، جلفا، چاراویماق، سراب، شبستر، عجب شیر، كلیبر، ماغه، مرند، ملكان، میانه، ورزقان، هریس و هشترود. بررسی ویژگی‌های مكان قرارگیری بقاع، تاریخچة بقعه‌ و مرمت‌های آن، محوطه و معماری بنای بقعه و نیز در نظرگرفتن تاریخ شفاهی اعم از چگونگی برگزاری مراسم و آداب و رسوم، چگونگی ادارة بقعه، معرفی معماران، نقاشان و هنرمندان دركنار متولیان، خادمان از گذشته تا كنون و .... از ویژگی‌های منحصر به فرد این اثر است.
بر هر آشنای تحقیقی، آشكار است كه سرزدن به تك‌تك شهرها و روستاهای استان بزرگی همچون آذربایجان‌شرقی كاری دشوار است كه به یاری خداوند، همت و علاقة پژوهشگران این مهم انجام شد و به ثمر نشست.
كتاب با یك مقدمة دو بهره‌ای آغاز و به سه بخش اصلی تقسیم می‌شود. بخش اول، با عنوان زیارتگاه‌ها مطالب اصلی كتاب را در بر می‌گیرد و به توصیف مزارها و بقاع در 4 فصل به ترتیب زیر می‌پردازد:

  • زیارتگاه‌های مشهور به امامزاده
  • با زیارتگاه‌های مشهور به پیر
  • اماكن مشهور به زیارتگاه
  • با مزار شماری از دانشوران صاحب نام
بخش دوم با عنوان شمار دیگری از زیارتگاه‌ها همانند بخش اول به دارای چهار فصل به شرح زیر است:
  • زیارتگاه‌های مشهور به امامزاده‌ها
  • زیارتگاه‌های مشهور به اجاق‌ها
  • زیارتگاه‌های مشهور به پیرها
  • اماكن مشهور به زیارتگاه‌ها
بخش سوم شامل پیوست‌ها و دارای دو فصل است. پیوست‌‌ها در بردارندة جدول نام‌ها، نشانی‌‌ها،‌ هنرمندان،‌ متولیان و بقاع ثبت شده در فهرست میراث فرهنگی و .... است. دو فصل موجود در این بخش نیز به ترتیب به ارائة مطالبی در خصوص اماكن دیگر زیارتی و یك رشته فهرست در خصوص نام و نشان زیارتگاه‌ها، قدمت تحقیقی یا تقریبی بنا و... می‌پردازد.
از جمله گفتنی‌ها دربارة این اثر، ارائه گزارش‌هایی از آرامگاه‌های برخی از بزرگان ادب، دانش و عرفان ایران زمین از جمله شیخ شهاب‌الدین اهری، شیخ محمود شبستری،‌ شیخ شهاب‌الدین اهری، اوجدی مراغه‌ای، خواجه محمد خوشنام و .... است. دیگر این كه صفحات زیادی به تحقیق بر روی مزار پیرهای آذربایجان صورت پذیرفته است و از این منظر كتاب تركیبی خواندنی از باورهای مذهبی و عرفانی و ادبی آذربایجانی‌ها است.

كتاب شهرهای ایران‌شهر (جلد اول؛ آبادان، ایواوغلی)
پژوهش گروهی بنیاد ایران‌‌شناسی، مدیر طرح: محمدرضا نصیری
طرح، مقدمه، تدوین و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1389
قطع: رحلی
تعداد صفحات: 575
بها: 1140000 ریال

كتاب حاضر، نخستین اثر از طرح «شهرهای ایران‌شهر» است كه در بنیاد ایران‌شناسی و زیر نظر آقای دكتر حسن حبیبی، تاًلیف و تدوین شده است. طرح موضوع كتاب شهرهای ایران‌ شهر با نگاهی دگرگونه به مسائل شهری و با هدف شناساندن شهرهای ایران از قدیم‌الایام تاكنون و به صورت جامع‌الاطراف و در عین حال به طور خلاصه در هر یك از مقوله‌های فرهنگی، اجتماعی، تاریخی، جغرافیایی، صنعتی و اقتصادی و ... صورت پذیرفته است.
این كتاب ماحصل فعالیت‌های 53 نویسندة نام‌آشنا و غیر نام‌آشنا است كه دست به قلم برده و هریك درخصوص یك یا چند شهر به ارائة مقاله پرداخته‌اند.
در این كتاب نه تنها نقطه‌های مشترك كه خط‌ها، سطح‌ها و عمق‌ها و حجم‌های مشترك فرهنگی و تمدنی و دیگر مختصات و مشخصات هر یك از شهرها در حد مقدور شناسایی و به سبك و سیاقی واحد گزارش شدند. در جلد اول كتاب شهرهای ایران‌شهر به مسائل و مباحث زیر در خصوص 117 شهر پرداخته شده است:

  • موقعیت شهر
  • طبیعت شهر
  • تاریخ كهن شهر
  • مسائل مردم‌شناختی و جامعه‌شناختی شهر
  • اقتصاد و مشاغل شهر
  • تعلیم وتربیت و فرهنگ شهر
  • بهداشت و درمان شهر
  • ارتباطات شهر
  • روزنامه‌های شهر
  • مراكز آیینی، مساجد، امامزاده‌ها و آثار تاریخی شهر
همچنین در نگارش و تألیف این اثر به چند موضوع خاص توجه شده است. سعی بر آن بوده است كه دربارة شهرهای كوچك و تازه تأسیس تا جایی كه امكان دارد اطلاعات بیشتر و جامع‌تری داده شود. از اینرو تحقیقات میدانی در مواردی نیز انجام شده است.
به‌علاوه، در معرفی شهرهای ایران تلاش شده است برخلاف روش مرسوم در دانشنامه‌ها عمل شود. یعنی نه‌تنها به مسائل تاریخی و جغرافیایی شهرها، بلكه به چهرة شهرها از جنبه‌های مختلف و همچنین به مسائل اجتماعی، آداب و رسوم، اقتصاد و مشاغل و... نیز توجه شود.
در این اثر به آداب و رسوم رایج در شهرها توجه ویژه شده است و در برخی موارد از آداب و سننی كه امروزه چندان مرسوم و متداول نیست و یا از بین رفته‌اند نیز یاد شده است.
همچنین در مطالعة این اثر در بخش زبان‌ها و گویش‌ها روشن می‌شود كه در بعضی مناطق ایران هنوز گویش‌های كهن ایرانی بدون اینكه اصالت خود را از دست داده باشند، رواج دارند و حتی لغات پهلوی و اوستایی در میان این گویش‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.
نویسندگان این اثر برخی دارای یك مقاله و بیشتر آنها دو یا چندین مقاله را به رشتة تحریر درآورده‌اند. در این راستا دو فهرست در ابتدای كتاب آمده است: یكی فهرست نام نویسندگان است كه با نظم الفبایی تنظیم شده است و پس از نام و نشان هر یك از آنها، نام و نشان مقالاتی كه در هر جلد تحریر كرده‌اند، آمده است. فهرست دیگر فهرست الفبایی مقالاتی است كه هر یك از نویسندگان تحریر كرده‌اند.
شایان ذكر است، در جلد‌های بعدی به ترتیب حروف الفبا سایر شهرها معرفی خواهند شد.

سرگذشت بازار بزرگ تهران، بازارها و بازارچه‌های پیرامونی آن در دویست سال اخیر
پژوهش گروهی بنیاد ایرا‌ن‌شناسی، مدیرطرح: شهرام یوسفی فر
طرح، مقدمه، تدوین و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
ا نتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1389
قطع: سلطانی (A3) تعداد صفحات 366
كتاب حاضر، نخستین اثر از مجموعه بازارهای ایران است كه در بنیاد ایران‌شناسی و زیر نظر آقای دكتر حسن حبیبی، تاًلیف و تدوین شده است. كتاب «سرگذشت بازار بزرگ تهران، بازارها و بازارچه‌های پیرامونی آن در دویست سال اخیر» ماحصل بخشی از فعالیت‌های چندین سالة گروه بازار در بنیاد ایران‌شناسی است. با توجه به عمر دویست سالة پایتختی تهران و دگرگونی‌های گستردة معاصر و تأثیر آنها بر سرگذشت بازار، برخی از مهم‌ترین موضوعات مربوط به بازار بزرگ تهران و بازارچه‌های پیرامونی آن، بازارهای تجریش و حضرت عبدالعظیم (ع) از ابتدای دورة قاجار تاكنون، در این كتاب مورد بررسی قرار گرفته است. در این اثر تلاش شده با پژوهشی جامع و بهره‌گیری از روش‌های‌كتابخانه‌ای و میدانی، كالبد در بازار از وجوه گوناگون تاریخی، جغرافیایی و اقتصادی مانند موقعیت گروه‌های شغلی و كاربری‌های اماكن مورد بررسی قرار گیرند. نو بودن عرصة مطالعات در بازار تهران به عنوان الگو برای مطالعات آتی، یكی از ویژگی‌های بارز این كتاب است. در این اثر كالبد‌های اصلی و فرعی بازار و عناصر این كالبد به طور مبسوط مورد بحث و بررسی قرار گرفته‌اند. این كالبد سازمان اقتصادی، اجتماعی و نیروی انسانی را در خود جای داده و به شكل مطلوب در آورده است. با رویكرد پژوهشی مشخص می‌شود كه بازار به مثابه ‌یك شهركوچك، بیشترین عناصر و اجزای شهری را در خود جای داده است. این كالبد یك نقطة به نسبت معین پایه‌گذاری شده و تقریباً توسعه‌ای هماهنگ‌یافته است و تازمانی كه به كاركردهای اجتماعی و سیاسی و فرهنگی و اقتصادی خود ادامه داده و به ویژه تا زمانی كه سازمان اقتصادی‌اش را نیروی انسانی منسجمی اداره می‌كند، همچنان پا برجا خواهد بود. كتاب «سرگذشت بازار بزرگ تهران، بازارها و بازارچه‌های پیرامونی آن در دویست سال اخیر» در هشت بخش مفصل و هر بخش به چند فصل و بهره تقسیم شده است. در این اثر علاوه بر بازار بزرگ تهران، بازارچه‌های آن، بازار تجریش و بازار شهر ری مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته‌اند. بخش هشتم كتاب با عنوان پیوست فصول متعددی شامل آمار و فهرست ‌مشاغل، بناهای وقفی، گاه‌شمار حوادث و وقایع بازار، اسناد بازار و نیز قوانین و مقررات مربوط به بازرگانی در ایران در برگرفته‌ است. بخش‌های كتاب به شرح زیر است: بخش اول: كالبدهای اصلی و فرعی بازار بزرگ تهران و عناصر آن بخش دوم: سازمان اقتصادی بازار بزرگ تهران بخش سوم: نظام صنفی بازار بزرگ تهران بخش چهارم: تك‌نگاری‌ها بخش پنجم: نقشه‌های پهنه‌بندی مشاغل در بازار بزرگ تهران بخش ششم: بازار تجریش بخش هفتم: بازار حضرت عبدالعظیم (ع) بخش هشتم: پیوست‌ها كتاب با مقدمة جناب آقای دكترحسن حبیبی و پیشگفتار جناب آقای دكتر شهرستانی و با مباحث بازار و بازارشناسی توسط جناب آقای دكتر یوسفی‌فر، مدیر طرح، آغاز می‌شود. بررسی مشاغل متعددی كه در بازار تهران بوده و از دست رفته‌اند و یا به جاهای دیگر منتقل شده‌اند و نیز كاروان‌سراها در طول تاریخ بازار، مباحثی است كه باید مورد بررسی قرار گیرند و این امر از برنامه‌های آتی بنیاد ایران‌شناسی است. همچنین پژوهش سایر بازارهای ایران و از آن جمله بازار تبریز و یزد و..... در دستور كار بنیاد ایران‌شناسی قرار دارد.

ایران در كتاب نزهى‌المشتاق
ترجمه: استاد عبدالمحمد آیتی
طرح، مقدمه، تدوین و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
ا نتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1388
قطع: سلطانی (A3) تعداد صفحات 164
بها: 200000 ریال
این كتاب، ترجمة قسمتی از كتاب نزهة‌المشتاق فی‌الاختراق الافاق اثر مشهور ابوعبدا... ادریسی، دانشمند مسلمان مغربیِ مقیم سیسیل است كه در اواخر قرن پنجم هجری (493 هـ.ق) در مراكش دیده به جهان گشود و در دهه‌های آخر قرن ششم هجری (560 هـ.ق) در پالرموی سیسیل چشم از جهان فروبست. ابوعبدا... ادریسی را همچون استخری، ابوحوقل، مقدسی و بیرونی می‌توان در ردیف جفرافی‌دانان مؤثر و بنام جهان اسلام معرفی كرد كه كتابش (نزهة‌المشتاق) از جملة مهمترین آثار جغرافیایی جهان به شمار می‌رود. این كتاب از جملة آن كتابهایی است كه یاد كرد قابل توجهی از ایران قرن‌های پنجم و ششم هجری‌قمری دارد كه تاكنون به فارسی ترجمه نشده و بنیاد ایران‌شناسی آنچه را كه به طور كامل یا به نحوی از انحاء به ایران مربوط می‌شود، در ترجمة این اثر در اولویت قرار داده است تا فایدة فوری‌تر و عام‌تری برای دانشجویان و محققان در بخش ایران بزرگ داشته باشد. نگارش كتاب نزهة‌المشتاق فی‌الاختراق الافاق، پانزده سال به طول انجامیده و در شوال 548 هـ.ق/ ژانویة 1154 م، به زبان عربی اندلسی به پایان رسیده است؛ مقدمات انتقال دانش جغرافیای مسلمانان را به اروپا فراهم آورده و در شكل‌گیری جغرافیای جدید مؤثر بوده است. از آنجا كه استاد عبدالمحمد آیتی با ترجمة كتاب تاریخ اندلس و دیگر آثار عربی آشنایی كامل داشتند، ترجمة كتاب كه از روی چاپ ناشر عربی انجام شده، به استاد واگذار شد و این موضوع از نقاط قوت اثر حاضر است. اهمیت كتاب بنا بر گفتة ناشر عربی آن بیش از یك كتاب جغرافیای طبیعی است، چرا كه یك كتاب جغرافیای انسانی نیز هست و نكته‌های مهمی را هم از موضوعات مردم‌شناسی و احتمالاً جامعه‌شناسی دربردارد. به طوریكه در زمینه‌های دیگر اعم از جامعه، نظام، عقاید، تاریخ، ادبیات و... نیز كارآیی دارد و به خواننده شناخت می‌دهد. ادریسی همچنین به جمع‌آوری و تنظیم صرف اطلاعات در بخش‌ها و فصل‌ها اكتفا نكرده؛ بلكه در كنار آن نگرش علمی و ذوق فطری سلیم خود را نیز در نگارش كتاب دخالت داده است. وی همچنین در این كتاب نقشة كروی كاملی از جهان ترسیم كرده و در این كار ابتدا نقشة بطلمیوس را تصحیح و آنگاه نقشة خود را براساس آن ترسیم كرده است. به علاوه در جمع‌آوری مطالب كتابش در اغلب موارد از گردشگران و تاجران یا به قول امروزی شاهدان عینی بهره جسته است. لذا در بسیاری از موارد می‌بینیم كه در لابه‌لای متن كتاب به این دسته از منابع اشاره می‌كند، نظیر: «یكی از گردشگران مورد اعتماد كه قریب به بیست سال در سودان به سر برده است، می‌گوید...»، و البته تمام این نوع منابع با مشاهدات عینی خود ادریسی و تجربیاتش به عنوان یك گردشگر و جغرافی‌دان به خوبی درآمیخته است. وی همچنین كتابش را براساس دریافت‌های بسیاری از جغرافی‌دانان روزگار خویش به هفت اقلیم تقسیم كرده و در هر اقلیم مسائل مورد بحث را در ده بخش آورده است. مبنای تنظیم كتاب بر مكتب هفت اقلیم استوار است و هر اقلیم به ده بخش (جزء) تقسیم می‌شود. در اصل كتاب به هفت فصل و هفتاد بخش تقسیم شده است. در كتاب حاضر، هر بخش و اقلیم كه به طور مستقیم و یا غیر مستقیم به ایران بزرگ، از ماوراءالنهر تا بین‌النهرین مربوط می‌شود، انتخاب شده است. یازده نقشه نیز از نسخة خطی منحصر به‌فرد انس‌المهج و حدائق‌الفرج، اثر دیگر ادریسی، در انتهای كتاب آمده است. بخش تعلیقات نیز شامل اطلاعات سودمندی همچون بررسی و توصیف نقشه‌های ادریسی، تطبیق موقعیت‌های جغرافیایی كتاب با وضعیت كنونی و نمایة جغرافیایی دقیقی از متن كتاب است.

مساجد دیرینه سال تهران
پژوهش گروهی بنیاد ایران شناسی
طرح، مقدمه، تدوین و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
ا نتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1388
قطع: سلطانی (A3) تعداد صفحات 570
بها: 1420000 ریال
كتاب حاضر، دومین كتاب از مجموعه طرح پژوهشی «اماكن آیینی و مذهبی ایران» است كه در بنیاد ایران‌شناسی به صورت كار گروهی و میان‌رشته‌ای، طی چند سال كار مستمر و براساس پژوهش‌های میدانی و كتابخانه‌ای گسترده به سرانجام رسیده است. در بررسی كتابخانه‌ای این اثر، بیشتر كتابها، گزارش‌ها و تحقیقات مكتوب پیشین مربوط به تهران، در آن قسمت كه از مساجد سخن گفته‌اند و نیز مكتوباتی كه سراسر آن مربوط به مساجد هستند، مورد توجه و استخراج اطلاعات قرار گرفته‌ است. همچنین این كتاب با بررسی میدانی و ارائة اطلاعات دقیق دربارة مساجد دیرینه سال تهران، این میراث با ارزش، پرمعنی، بلندنظرانه و هنرمندانه را به خوانندگان معرفی می‌نماید. در كتاب حاضر تعداد 132 مسجد در تهران، كه بالای 80 سال قدمت دارند، مورد معرفی و بررسی قرار گرفته‌اند. آنچه در بررسی میدانی این مساجد به آنها توجه شده، همة مسائلی را دربرمی‌گیرد كه مربوط به ساختار بنا و نیز فعالیت بنا می‌شود. در نتیجه اصل ساختمان، نكته‌های خاص معماری بنا و تزئینات آن به طور عینی به معنای دقیق كلمه نه تنها مورد مشاهده بلكه مورد «معاینه» قرار گرفته‌اند. همچنین آنچه این اثر را در میان پژوهش‌های علوم انسانی و اجتماعی متمایز می‌سازد آن است كه پژوهشگران از تاریخچة بنا و سیر تغییرات آن نیز نه تنها غافل نمانده‌اند كه این بخش را به عنوان یكی از بخش‌های مهم كار مورد توجه قرار داده‌اند. وجه مورد توجه دیگر در این اثر، حضور انسانی و اجتماعی اصل بنا بوده است كه به عنوان یك امر اجتماعی، فرهنگی و درعین حال آیینی و مذهبی بدان پرداخته ‌شده است. بر این اساس، هر مسجد به عنوان یك موجود زنده و فعال نه تنها در بافت شهری قرار داده شده، بلكه در تار و پود زندگی اجتماعی، فرهنگی، عقیدتی و حتی سیاسی و علمی (به لحاظ آنكه مسجد دارای مدرس و مدرسه بوده و یا همسایة مدرسه‌ای قرار داشته است) نیز جای داده شده و به صورت چند وجهیِ درهم تنیده شده، مورد مطالعه قرار گرفته است. بر این اساس، در این اثر به شناسایی هر یك از مساجد شامل: نشانی، بانی بنا و مدیریت آنها اشاره شده و در چهار بخش به طور تفضیلی به معرفی مسجد مذكور پرداخته شده است، كه عبارتند از: 1. موقعیت مكانی مسجد؛ 2. تاریخچه: بنای اولیه مسجد و گزارشی از مرمت‌ها؛ 3. بنای كنونی و مشخصات آن؛ 4. ملاحظات و توضیحات تكمیلی (شامل: بانیان، متولیان، معماران و هنرمندان، واعظان و مداحان و اهمیت تاریخی مسجد).

وقایع‌نگاری خلیج فارس؛ بخش تاریخ ایران
نوشتة: ج. ج. لوریمر ترجمة: استاد عبدالمحمد آیتی
مقدمه، تمهید و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
ا نتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1388
قطع: رحلی تعداد صفحات 313
بها: 280000 ریال
از جمله نیازهای مطالعات در حوزة خلیج فارس، بررسی تحقیقات انجام شده از طرف سیاحان و سیاستمداران است كه در سالهای مختلف در این حوزه آثاری از خود بر جای گذاشته‌اند. كتاب «وقایع‌نگاری خلیج فارس»،‌ اثر ج. ج. لوریمر، با عنوان اصلی «The Gazetteer of The Persian Gulf, Oman and Centeral Arabia, Calcutta, India, 1915» است، كه به وقایع‌نگاری تاریخی، جغرافیایی،‌ اجتماعی و... كشورهای حوزة خلیج فارس می‌پردازد. با عنایت به این نیاز بنیاد ایران‌شناسی با گزینش بخش تاریخ ایران، اقدام به ترجمة این اثر نمود. این كتاب توسط استاد عبدالمحمد آیتی از متن عربی به فارسی و با نظارت و مقدمة جناب آقای دكتر حبیبی ترجمه شده است. ترجمة كتاب با دیدگاهی ایران‌شناختی صورت پذیرفته و به همین علت نیز بخش مربوط به تاریخ ایران انتخاب شده است. كتاب «وقایع نگاری خلیج فارس، بخش تاریخ ایران» بر اساس آنچه ناشر انگلیسی آن نوشته است، شامل دو بخش است. بخش نخست دربرگیرندة «تاریخ خلیج فارس و سرزمین‌ها و بلاد اطراف آن» و بخش دوم «معجم جغرافیایی منطقه» است. بخش اول كتاب شامل دو مبحث است: مبحث نخست شامل «تاریخ عمومی منطقة خلیج فارس و منطقة عمان و ولایات عربی در ساحل غربی خلیج فارس و بخش مركزی جزیرى‌العرب و عراق و عثمانی، كه در واقع بخش عربی كتاب است» و مبحث دوم شامل «سه فصل خوزستان، تاریخ خلیج فارس و جزایر آن و تاریخ مكران است، كه باید بخش ایرانی كتاب خوانده شود.» این اثر ترجمة جزئی از قسمت تاریخی كتاب مربوط به ایران است. از جمله مباحث این كتاب اوضاع داخلی ایران از دورة نادرشاه تا مظفرالدین‌شاه، روابط ایران با كشورهای مختلف، قدرتهای جهانی حاضر در خلیج فارس و رقابت آنها بر سر خلیج فارس، كمپانی‌های كشورهای خارجی در خلیج فارس، تجارت در خلیج فارس، فرستادگان و سفارتها و گروه‌های دیگر مستقر در خلیج فارس و... است. این موضوعات هدف كشورهایی را كه در خلیج فارس جولان می‌داده‌اند را بهتر و بیشتر از وقایع نگاری مفرد روشن می‌كند و می‌تواند دست‌مایة پژوهش‌های چندگانه و رساله‌های متعددی باشد. شایان ذكر است، كتاب وقایع‌نگاری خلیج‌فارس در دوازدهمین دورة جایزة «كتاب فصل»، كه اختصاص به آثار منتشر شده در فصل زمستان سال 1388 داشت، موفق به دریافت عنوان برگزیده در حوزة «تاریخ»، شاخة «ترجمه» شد

سرگذشت تقسیمات كشوری ایران، 1385- 1285 هـ.ش. (جلد سوم: خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی و خوزستان)
تألیف: فاطمه فریدی‌مجید و نجمه ملك‌پور
مقدمه، تمهید و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1388
قطع: سلطانی (A3) تعداد صفحات 567
بها: 700000 ریال
این كتاب، سومین جلد از مجموعة طرح پژوهشی «سازمان‌های اداری و تقسیمات كشوری» بنیاد ایران‌شناسی است كه همانند جلد نخست به بررسی قوانین ایران در حوزة تقسیمات كشوری، در سه دورة قانونگذاری 1286، 1316 و 1362 هـ.ش، می‌پردازد و روند شكل‌گیری استان‌ها، شهرستان‌ها، بخش‌ها و دهستان‌ها و نیز تجمیع روستاهای كشور، ایجاد، انتزاع و الحاق و تغییر نام واحدهای تقسیمات كشوری، در طول یكصد سال اخیر، را بررسی می‌نماید. پژوهشگران در كتاب حاضر در 567 صفحه به بحث تفصیلی چهار استان خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی و خوزستان پرداخته‌اند و دربارة هر یك از استان‌های مذكور، بر اساس آنچه در اسناد و مدارك آمده، به صورت شرح، جدول و نمودار و نقشه، مطالب را ارائه نموده‌اند. این كتاب علاوه بر مطالب این چهار استان، شامل مقدمه و بخش تمهید است. مقدمه: شامل زیرساخت‌های جامعه‌شناختیِ نیاز به پژوهش دربارة تقسیمات كشوری و ضرورت‌های آن، روش پژوهش، شیوة تدوین، تحلیل منابع، و نیز قسمتی از طرح سازمان‌های اداری و تقسیمات كشوری در بنیاد ایران‌شناسی است. بخش تمهید: در این بخش اطلاعاتی دربارة محتوای قوانین تقسیمات كشوری ارائه شده است. از جمله: قوانین مهم تقسیمات كشوری؛ بررسی كاستی‌های این قوانین و برتری‌های آنها نسبت به یكدیگر و نسبت به شرایط اجتماعی و تاریخی جامعه؛ بررسی كالبد و محتوای قوانین از 1286 تا 1385. این بخش خواننده را با واژه‌ها، مفاهیم و اشاراتِ بخش‌های مختلف، نظیر قانون 1286، قانون 1316، قانون 1362 و غیره، آشنا می‌سازد و از تكرار برخی مطالب مشترك در هر بخش جلوگیری می‌كند، و اشراف نسبت به كل ساختار تقسیمات كشوری را به لحاظ مفهومی میسر می‌نماید. در این قسمت همچنین محتوای كتابهای جغرافیایی مرتبط با تقسیمات كشوری، محتوای كلی سرشماری‌ها و میزان بهره‌مندی آنها نسبت به سایر منابع مورد بررسی قرار گرفته است. جلد سوم از كتاب سرگذشت تقسیمات كشوری ایران شامل مطالب و مباحثی به شرح ذیل است: بهرة نخست: توصیف مختصری از احكام و قوانین مربوط به تقسیمات كشوری از صد سال پیش تاكنون و بررسی محتوای آنها؛ بهرة دوم: محتوای كلی تصویب‌نامه‌های هیئت دولت و بخش‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های وزارت كشور در مورد تقسیمات كشوری؛ بهرة سوم: تغییرات شكل یا محتوای تقسیمات كشوری به موجب قوانین یا دیگر مقررات. این كتاب شامل بخش‌های دهم تا چهاردهم مشتمل بر استان‌های خراسان (بخش دهم)، خراسان جنوبی (بخش یازدهم)، خراسان رضوی (بخش دوازدهم)، خراسان شمالی (بخش سیزدهم) و خوزستان (بخش چهاردهم) است. این اثر با در نظر گرفتن ریشه‌های تاریخی، اجتماعی، سیاسی، جغرافیایی، ادبی و نیز استفاده از مطالعات و تخصص محققان گوناگون، با توجه به بین‌رشته‌ای بودن اثر حاضر، شكل گرفته است. همچنین با توجه به فراوانی داده‌ها، اسناد و مدارك، دقت و كاوش بسیار در تنظیم و تدوین این مجموعه‌ به كار رفته است.

سرگذشت تقسیمات كشوری ایران، 1385- 1285 هـ.ش. (جلد دوم: ایلام، بوشهر، تهران، چهارمحال و بختیاری)
تألیف: فاطمه فریدی‌مجید، حشمت ا... سلیمی، نجمه ملك‌پور
مقدمه، تمهید و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1388
قطع: سلطانی (A3) تعداد صفحات 279
بها: 300000 ریال
این كتاب، دومین جلد از مجموعة طرح پژوهشی «سازمانهای اداری و تقسیمات كشوری» بنیاد ایران‌شناسی است كه كار تألیف آن از سوی خانمها فاطمه فریدی‌مجید و نجمه ملك‌پور و آقای حشمت‌ا... سلیمی و با مقدمه، تمهید و بررسی نهایی آقای دكتر حسن حبیبی به انجام رسیده است. جلد اول از كتاب سرگذشت تقسیمات كشوری ایران به بخش‌های اول تا پنجم شامل آذربایجان (بخش اول)، آذربایجان شرقی (بخش دوم)، آذربایجان غربی (بخش سوم)، اردبیل (بخش چهارم) و اصفهان (بخش پنجم) پرداخت. ادامة آن در جلد دوم شامل بخش‌های ششم تا نهم در بردارندة ایلام (بخش ششم)، بوشهر (بخش هفتم)، تهران (بخش هشتم) و چهارمحال و بختیاری (بخش نهم) است. این كتاب نیز همانند جلد نخست به روند شكل‌گیری قوانین ایران در حوزة تقسیمات كشوری، در سه دورة قانونگذاری 1286، 1316و 1362هـ.ش، می‌پردازد و چگونگی شكل‌گیری استان‌ها، شهرستان‌ها، بخش‌ها و دهستان‌ها و نیز تجمیع روستاهای كشور، ایجاد، انتزاع و الحاق و تغییر نام واحدهای تقسیمات كشوری، در طول یكصد سال اخیر، را بررسی می‌نماید. جلد دوم از كتاب «سرگذشت تقسیمات كشوری ایران» در 279 صفحه، به بحث تفصیلی چهار استان ایلام، بوشهر، تهران و چهارمحال و بختیاری اختصاص یافته، كه دربارة هر یك آنچه در اسناد و مدارك مختلف قابل ذكر و توجه بوده، به صورت شرح، جدول، نمودار و نقشه ارائه گردیده است. جلدهای بعدی این مجموعة عظیم در دست چاپ و تهیه است. از این مجموعه جلد سوم مشتمل بر سرگذشت تقسیمات كشوری استان‌های خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی و خوزستان در روزهای آتی و جلدهای چهارم و پنجم مشتمل بر سرگذشت تقسیمات كشوری استان‌های سمنان، سیستان و بلوچستان،‌ زنجان، فارس و... به زودی از سوی بنیاد ایران‌شناسی منتشر خواهند شد.

سرگذشت تقسیمات كشوری ایران، 1385- 1285 هـ.ش. (جلد اول: آذربایجان‌شرقی، آذربایجان‌غربی، اردبیل و اصفهان)
تألیف: فاطمه فریدی‌مجید، با همكاری: فاطمه دفتری، نجمه ملك‌پور
مقدمه، تمهید و بررسی نهایی: دكتر حسن حبیبی
ا نتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1388
قطع: سلطانی (A3) تعداد صفحات: 472
بها: 480000 ریال
این كتاب، نخستین جلد از مجموعة طرح پژوهشی «سازمانهای اداری و تقسیمات كشوری» بنیاد ایران‌شناسی است كه كار تألیف آن از سوی خانم فاطمه فریدی‌مجید، با همكاری خانمها فاطمه دفتری و نجمه ملك‌پور، و مقدمه، تمهید و بررسی نهایی آن نیز توسط دكتر حسن حبیبی به انجام رسیده است. كتاب حاضر، روند شكل‌گیری قوانین ایران در حوزة تقسیمات كشوری را، در سه دورة قانونگذاری 1286، 1316و 1362هـ.ش، بررسی می‌كند و به چگونگی شكل‌گیری استان‌ها، شهرستان‌ها، بخش‌ها و دهستان‌ها و نیز تجمیع روستاهای كشور، ایجاد، انتزاع و الحاق و تغییر نام واحدهای تقسیمات كشوری، در طول یكصد سال اخیر، می‌پردازد. دكتر حسن حبیبی در بخشی از مقدمه و تمهید این كتاب چنین بیان می‌دارد: «كتاب حاضر سرگذشت به نسبت مفصل تقسیمات كشوری را از صد سال پیش تا پایان سال 1385 هـ.ش گزارش می‌كند و ماجراهای تكوین و تحول ایالات و ولایات و سپس استانها و شهرستانها و قسمتهای جزیی‌تر را با شرح كافی بیان می‌دارد. روشن است كه این سرگذشت مشحون از اطلاعات و داده‌های فراوان و اصطلاحات و عناوین گوناگون است.» دكتر حبیبی در بخش دیگری از مقدمه می‌افزاید: «تقسیمات كشوری در ایران یعنی تقسیم كشور به ایالات، ولایات و استانها و شهرستانها و ...، سابقة طولانی از عهد باستان دارد. برآمدن هر نظام سیاسی همراه با ایجاد سازمانهای اداری و سیاسی خاصی بوده است و این امر از دوران ماد و هخامنشی و تقسیم ایران به شهرها و ساتراپی‌ها تا پس از اسلام كه سازمان ولایات و ایالت به مرور در ایران شكل گرفت و گسترة سترگ ایران به بخشهای مختلفی تقسیم شد، با فراز و نشیب‌هایی پی گرفته شده است.» در این مقدمه، به بررسی استانهای سی‌گانه در سی بخش در جلدهای مختلف كتاب سرگذشت تقسیمات كشوری ایران اشاره شده است. سپس تمهید كتاب، (در 13 صفحةA3 )، با هدف مطرح ساختن اطلاعات زیربنایی و آماده‌سازی خواننده به استفادة بهینه از داده‌های كتاب آمده و طی آن یادآوری شده كه در این كتاب مطالب و مباحث زیر بدون ایجاز مخل و اطناب محل مطرح شده است: بهرة‌ اول: توصیف مختصری از احكام و قوانین مربوط به تقسیمات كشوری؛ بهرة دوم: محتوای كلی تصویب‌نامه‌های دولت و بخش‌نامه‌های وزارت كشور در مورد تقسیمات كشوری؛ بهرة سوم: تغییرات شكل تقسیمات كشوری به موجب قوانین و مقررات دیگر. در این بخش كلیة قوانین و تقسیمات كشوری با بررسی ویژگی‌ها و كاستی‌ها و از آن جمله متن آخرین قانون حاكم بر تقسیمات كشوری یعنی «قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات كشوری 1362» و نیز تصویب‌نامه‌ها و دستورالعملهای وزارت كشور بعد از 1362 ارائه شده است. از آن پس در حدود 400 صفحه از جلد اول كتاب، به بحث تفصیلی چهار استان آذربایجان‌شرقی، آذربایجان‌غربی، اردبیل و اصفهان اختصاص یافته، كه دربارة هر یك بر اساس مقدمه و تمهید پیش‌گفته، آنچه در اسناد و مدارك مختلف قابل ذكر و توجه بوده، به صورت شرح، جدول، نمودار و نقشه ارائه گردیده است: آذربایجان از 1285 تا 1337 هـ.ش، 57 صفحه؛ بخش اول: آذربایجان‌شرقی، 120 صفحه؛ بخش دوم: آذربایجان‌غربی، 56 صفحه؛ بخش سوم: اردبیل، 20 صفحه؛ بخش چهارم: اصفهان، 146 صفحه. شایان ذكر است، منابع اصلی مطالعات كتاب بر محور قوانین و مقررات مجلس شورای ملی و مجلس شورای اسلامی، مصوبات هئیت دولت، شورای عالی انقلاب فرهنگی، دستورات نخست‌وزیران، رؤسای جمهور و... و همچنین اسناد، مدارك و منابع مكتوب خصوصاً از سالهای 1280 تا 1316 هـ.ش استوار بوده و ‌خواننده با مطالعة این كتاب، بدون نیاز به جستجوی دراز دامن در منابع، به میزان وسیع به تغییر و تحولات ایران در حوزة تقسیمات كشوری پی برده و با روند شكل‌گیری استان‌ها، شهرستان‌ها، بخش‌ها، دهستان‌ها و...، خصوصاً در طول یكصد سال اخیر، آشنا می‌شود. در پایان لازم به یادآوری است، جلد دوم این مجموعه شامل بررسی استان‌های ایلام، بوشهر، تهران و چهارمحال ‌و بختیاری تا اواخر سال جاری (1388) و سایر مجلدات این مجموعه در مدت زمان مشخص به عرصة مطالعاتی كشور ارائه خواهد شد.

وصف خلیج فارس در نقشه‌های تاریخی
پدیدآورندگان: محمدحسن گنجی، محمدباقر وثوقی، جواد صفی‌نژاد، فاطمه فریدی‌مجید، امیرهوشنگ انوری
مقدمه، تدوین و بازبینی نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1386 بها: __ (در حال حاضر موجود نمی‌باشد)
قطع: سلطانی (A3) تعداد صفحات: 440
كتاب وصف خلیج فارس در نقشه‌های تاریخی، به عنوان نخستین اثر از طرح پژوهشی «مجموعة اسناد و مدارك خلیج ‌‌فارس»، پژوهشی است كه كار تألیف آن از سوی آقایان محمدحسن گنجی، محمدباقر وثوقی، جواد صفی‌نژاد، امیرهوشنگ انوری و خانم فاطمه فریدی‌مجید، همراه با مقدمه، تدوین و بازبینی آقای دكتر حسن حبیبی به انجام رسیده است. در این كتاب سعی بر آن شده تا، بر پایة اسناد جغرافیایی مشهور، مسلم و مستند، برگی دیگر بر حقایق خلیج فارس گشوده شود و واقعیتی كه بر تمامی نقشه‌های اصلی «خلیج فارس» رفته، دگر بار و همراه با توضیحات و نكته‌های تاریخی و جغرافیایی شایستة تأمل، به فرهیختگان و صاحبنظران عرضه شود. كتاب وصف خلیج فارس در نقشه‌های تاریخی در سه بخش به بررسی نقشه‌های متعدد و گزینش‌شده در ارتباط با موضوع خلیج فارس می‌پردازد: بخش اول: «مكتبهای نقشه‌نگاری حوزه‌های اسلامی و اروپایی و برخی از مشخصات آنها»، بخش دوم: «نقشه‌ها و توصیف آنها» و بخش سوم: «پیوستها». در بخش اول به نقشه‌نگاری حوزة اسلامی شامل مكتبهای عراقی و بلخی پرداخته ‌شده است. همچنین مكتبهای هفت كشور ایرانی، هفت اقلیم یونانی، بلخی، نجیب بكران و مكة مركزی نیز در این بخش معرفی شده و در ادامه به معرفی جغرافیدانان و نقشه‌نگاران حوزة اسلامی پرداخته شده است. معرفی و بررسی نقشه‌نگاری حوزة اروپایی از جمله مكتبهای بطلمیوسی، نقشه‌نگاری ایتالیایی، نقشه‌نگاری هلندی، نقشه‌نگاری آلمانی، نقشه‌نگاری فرانسوی و... نیز از دیگر موضوعات این بخش است. بخش دوم نیز به نقشه‌های دوران اسلامی و اروپایی اختصاص دارد. بخش پیوست‌ها شامل دو فصل «نگاهی دوباره به چند نقشه» و «فهرستها» است كه به معرفی چند نقشة جالب توجه می‌پردازد و فهرست‌هایی با عنوان نام نقشه‌نگاران، موضوعات، نقشه‌ها و... را جهت دسترسی آسان به مطالب كتاب ارائه می‌دهد. همچنین پاره‌ای توضیحات تكمیلی در این بخش ارائه شده كه خواننده را در درك بهتر نقشه‌ها یاری می‌رساند. لازم به یادآوری است، كتاب وصف خلیج فارس در نقشه‌های تاریخی در چهارمین دورة جایزة كتاب فصل، در بخش «تاریخ و جغرافیا» شاخة «تألیف»، به عنوان یكی از كتاب‌های برتر منتشر شده در فصل زمستان سال 1386 معرفی شد و مورد تقدیر قرار گرفت. همچنین این كتاب در دومین جشنوارة بین‌المللی فارابی كه دی‌ماه سال 1387 برگزار شد، موفق به كسب رتبة نخست در گروه تاریخ، جغرافیا و باستان‌شناسی، با كسب امتیاز كم‌سابقة‌ 188 از 190، شد. مؤلفان كتاب وصف خلیج فارس در نقشه‌های تاریخی نیز در نخستین جشنوارة ملی «نوآوری و شكوفایی» كه از 13 تا 15 بهمن‌ماه سال 1387 برگزار شد، به سبب طرح پژوهشی «وصف خلیج فارس در نقشه‌های تاریخی»، به عنوان برگزیده در بخش «دانشمندان حوزه و دانشگاه» معرفی شده و مورد تقدیر قرار گرفتند.

امامزاده‌ها و تربت برخی از پاكان و نیكان
(جلد اول: تهران، شمیرانات و شهرری- كــار گـروهــی بـنیـاد ایران‌شناسی)
طرح، مقدمه، بررسی و تدوین نهایی: دكتر حسن حبیبی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1388
قطع: سلطانی (A3) تعداد صفحات: 520

این كتاب، نخستین جلد از مجموعة طرح پژوهشی «اماكن مذهبی ایران» است كه در معاونت پژوهشی بنیاد ایران‌شناسی، به صورت كار گروهی و موضوع میان‌رشته‌ای، به سرانجام رسیده است. كتاب امامزاده‌ها و تربت برخی از پاكان و نیكان بنا دارد با بررسی میدانی و ارائة اطلاعات دقیق دربارة امامزاده‌ها و بقاع متبركة ایران، این میراثهای دینی و فرهنگی ارزشمند ایران‌زمین را معرفی كند. در نخستین جلد از این مجموعه، 118 امامزاده و بقعة برخی از پاكان و نیكان از تهران، شمیرانات و شهرری معرفی و بررسی شده است. در آغاز هر یك از بقاع، به طور خلاصه معرفی شده‌اند، آنگاه به نشانی، بانی و مدیریت آن اشاره شده و سرانجام به‌ طور تفصیلی در چهار بخش شامل: 1. موقعیت بقعه؛ 2. تاریخچة بقعه (الف- نام و نشان صاحب بقعه، ب- سابقة بنا و حدود و ثغور آن)؛ 3. محوطه و معماری كنونی بقعه؛ 4. توضیحات تكمیلی و ملاحظات (شامل: زائران، نذورات، موقوفات، مراسم، دفن‌شدگان، بانیان و هنرمندان، متولیان و خادمان) پرداخته شده است. در پایان نیز از راویان محلی كه در شناسایی بقعه یاری‌گر پژوهشگران این اثر بوده‌اند، یاد ‌شده است. كتاب امامزاده‌ها و تربت برخی از پاكان و نیكان كار گروهی از كارشناسان رشته‌های معماری، هنر، ادبیات، تاریخ، باستان‌شناسی، جغرافیا، جامعه‌شناسی، گرافیك، علوم كامپیوتر و همچنین علوم دینی است و در قطع سلطانی بزرگ، در 520 صفحة رنگی و مصور، وارد عرصة كتاب ایران شده است. شایان ذكر است، این كتاب طی چند سال كار مستمر و مشتمل بر مراحل پژوهش‌های میدانی و كتابخانه‌ای گسترده به انجام رسیده و نمونة موفق یك كار گروهی در ایران است. از همین‌رو، این كتاب در دهمین دورة جایزة كتاب فصل (ویژة آثار به چاپ رسیده در تابستان سال 1388)، برگزیدة بخش «دین» در شاخة (كلیات اسلام) شد. لازم به یادآوری است، بررسی امامزاده‌ها و تربت برخی از پاكان و نیكان سایر شهرستانهای استان تهران و نیز سایر استانها و شهرستانهای كشور به طور همزمان در دست تهیه، آماده‌سازی و چاپ است. همچنین در این مجموعة پژوهشی اطلاعات مربوط به اماكن آیینی تهران نیز تهیه شده و از همین مجموعه جلد نخست از كتاب مساجد ایران با عنوان مساجد دیرینه سال تهران آخرین مراحل چاپ را سپری می‌كند و به زودی روانة بازار كتاب كشور خواهد شد.

بررسی تاریخی، سیاسی و اجتماعی اسناد بندرعباس(1321 – 1226 ه.ق)
تحقیق و تدوین: دكتر حسن حبیبی و دكتر محمدباقر وثوقی
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1387
بها: 400000 ریال
قطع: رحلی تعداد صفحات: 488
این كتاب حاصل تحقیق و تدوین آقایان دكتر حسن حبیبی و دكتر محمدباقر وثوقی است، كه به بررسی تاریخی- سیاسی اسناد بندرعباس در یك فاصلة زمانی حدوداً صدساله پرداخته است. از ویژگی‌های بارز این كتاب می‌توان به گردآوری حدود 400 سند بندرعباسی كه در طول مدت قابل ملاحظه‌ای با جستجو در مدارك و مآخذ گوناگون تهیه شده است، اشاره كرد. این كتاب شامل یك مقدمه و پنج بخش است. در مقدمة آن كه به قلم آقای دكتر حسن حبیبی نگارش یافته، دربارة بخشهای مختلف كتاب به طور اجمال سخن به میان آمده و شیوة تدوین این اثر معرفی ‌شده است. در بخش اول كتاب، به وضعیت بندرعباس در دورة شاه‌ عباس اول، تجارت خلیج‌فارس و حوزة اقیانوس هند، زمینه‌های افول و ركود بندرعباس، وضعیت بندرعبارس در دورة‌ نادرشاه، جنگ قدرت در بندرعباس در این دوره و رقابت بندرعباس و مسقط پرداخته ‌شده است. در بخش دوم، وضعیت بندرعباس در دورة قاجاریه بررسی شده و شیوه‌های جدید استعماری انگلیس در این حوزه، چگونگی شكل‌گیری آل‌سعود و توسعة قدرت سلاطین مسقط در بندرعباس، گمركات بندرعباس و... مورد بازكاوی قرار ‌گرفته است. بخش سوم كتاب نیز به بررسی اسناد بندرعباسی از منظر زبانی، ادبی، روابط خارجی و... و بخش چهارم به فهرست توصیفی و متن اسناد مربوط به این حوزه پرداخته است. در پایان نیز پیوستی تكمیلی از شرح حال افراد، اصطلاحات و مفاهیم مربوط به خلیج فارس، نقشة كاروانسراهای مسیر بندرعباسی- شیراز و... آورده شده است.

گزیده مقالات و اخبار روزنامه‌های مهم دربارة‌ خلیج فارس (1320 – 1253 ه.ش)
مقدمه و بررسی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و بازبینی نهایی: دكتر حسن حبیبی
تدوین: امیرهوشنگ انوری
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1387
بها: 575000 ریال
قطع: رحلی تعداد صفحات: 716
این كتاب پژوهشی است گسترده، جامع و روشمند دربارة خلیج فارس در مطبوعات فارسی‌زبان كه حوزه‌های گوناگون سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مربوط به خلیج فارس را به تفكیك مورد بررسی قرار می‌دهد و از سوی آقای امیرهوشنگ انوری، با بررسی و نظارت آقای دكتر حسن حبیبی به انجام رسیده است. در مقدمة كتاب، تحولات خلیج فارس از ابتدای عصر ناصری تا پایان دورة رضاشاه و جایگاه مطبوعات در مطالعات خلیج فارس مورد بررسی قرار گرفته و دربارة نقش اطلاع‌رسانی روزنامة حبل‌المتین، مطبوعات بومی و مطبوعات چاپ خارج از ایران، چاپ آلمان و چاپ تهران دربارة خلیج فارس سخن به میان آمده است. همچنین در این بخش به اهداف و ضرورت تألیف كتاب و چگونگی انتخاب اطلاعات آن اشاره شده است. این كتاب شامل چهار بخش است. بخش اول، به مباحث سیاسی از جمله اهمیت و ثروت خلیج فارس، روابط بین‌الملل و خلیج فارس، استعمار در خلیج فارس و... پرداخته است. بخش دوم، به مباحث اقتصادی اختصاص دارد كه موضوعاتی چون تجارت و دریانوردی در خلیج فارس، مالیه و گمرك در كرانه‌ها و جزایر ایرانی خلیج فارس، قاچاق در خلیج فارس و... را در بر‌گرفته است. در بخش سوم نیز به مباحثی چون تاریخ و جغرافیای خلیج فارس، رفاه و آموزش عمومی در خلیج فارس، ویژگی‌های اجتماعی مردم خلیج فارس و... پرداخته شده است. بخش چهارم نیز شامل توضیحات تكمیلی دربارة‌ برخی مفاهیم، نام روزنامه‌ها،‌ افراد و قبایل،‌ رویدادهای مهم، تشكیلات، سازمانها، نشریات و... است. همچنین فهرستهای موضوعی بندرعباس، بندرلنگه، بندر بوشهر و... در این بخش قرار دارد.

خلیج فارس در نگاه ایرانیان
به اهتمام: امیرهوشنگ انوری
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1386
بها: 173000 ریال
قطع: وزیری تعداد صفحات: 352



این كتاب با پیشگفتاری دربارة اهمیت خلیج فارس در زمینة مطالعات جغرافیایی، تاریخی، سیاسی، اجتماعی، روابط بین‌الملل و... آغاز شده است. بخش مقدمه به بررسی موقعیت جغرافیایی خلیج فارس، چگونگی شكل‌گیری آن و موقعیت آن در دوران زمین‌شناسی و... اختصاص دارد. این بخش همچنین به روش بررسی تحولات خلیج فارس، وضعیت پژوهشهای ایرانیان دربارة خلیج فارس، علت كاستی مطالعات ایرانی و غیر ایرانی دربارة این حوزه و ویژگی‌ مقالات مندرج در كتاب اختصاص یافته است. كتاب خلیج فارس در نگاه ایرانیان شامل 14 مقاله از پژوهشگران برجستة حوزة خلیج فارس از جمله آقایان احمد اقتداری، سعید نفیسی، محمدجواد مشكور، یوسف مجید‌زاده، محمدابراهیم باستانی پاریزی و... است كه نام، جغرافیای تاریخی، اسناد مربوط به خلیج فارس، تاریخچة كاوشهای باستان‌شناسی در این حوزه، موقعیت خلیج فارس در دوره‌های تاریخی، تجارت و سفرهای دریایی خلیج فارس، كشورهای حوزة خلیج فارس و... را مورد بررسی قرار داه‌اند.

خلیج فارس در حدیث دیگران
به اهتمام: امیرهوشنگ انوری
انتشارات بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1386
بها: 157000 ریال
قطع: وزیری تعداد صفحات: 382
این كتاب كه به اهتمام آقای امیرهوشنگ انوری به زیور طبع آراسته شده، با هدف آگاه‌سازی نظام‌مند از پژوهشهای غیر ایرانیان دربارة خلیج فارس تدوین شده و شامل 14 مقاله از پژوهشگران غیر ایرانی و ایرانیان خارج از كشور از جمله ژوزه مانوئل گارسیا، ویلم فلور، دیوید وایتهاوس، جان هانسمن و... است كه موضوعاتی چون اسامی خلیج فارس در منابع پرتغالی، نیروی دریایی ایران در خلیج فارس در قرن هجدهم، تجارت خلیج فارس در دورة باستان، خلیج فارس در اسناد تاریخی، مناطق باستانی خلیج فارس، اوضاع سیاسی این حوزه و جزیرة سیراف و... را مورد بررسی قرار می‌دهد. در این میان، چهار مقاله به بررسی پیشینة تاریخی سیراف، اقتصاد شكوفای این جزیره، راه‌های ارتباطی آن، كشاورزی سیراف و افول آن می‌پردازند و اهمیت این جزیرة‌ تاریخی را نشان می‌دهند.





کتابشناسی ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی- بر مبنای مجموعة كتابخانة ملی (جلد اول آ- ف/ جلد دوم: ق- ی و نمایه‌ها)
زیر نظر: پوری سلطانی و كامران فانی
به كوشش: شهده سلطانی، شهره طراوتی، محسن شجاعی و واهیك وسكان
سازمان اسناد و كتابخانة ملی جمهوری اسلامی ایران و بنیاد ایران‌شناسی، چاپ اول: 1386
بها: 660000 ریال (یك دوره)
قطع‌: رحلی كوچك تعدادصفحات: 2683
این كتاب، كتابشناسی از كتابهایی است كه خارجیان به زبانهای غیر از فارسی و عربی در مورد ایران و اسلام تألیف یا ترجمه كرده‌اند؛ كتابشناسی مذكور شامل آثار فارسی و عربی نمی‌شود. شمار عنوانهای مجموعة حاضر در هریك از زبانها به ترتیب زیر است: 7882 عنوان کتاب به زبان انگلیسی، 3027 عنوان کتاب به زبان روسی، 2279 عنوان کتاب به زبان فرانسه، 770 عنوان کتاب به زبان آلمانی و 20 عنوان کتاب به زبانهای دیگر است. همچنین در راستای تسریع در بازیابی مدخل‌ها نیز هشت نمایة موضوعی و نمایه‌هایی براساس زبان آثار تدارك دیده ‌شده‌اند، كه در مجموع نمایه‌های تدوین‌شده بر اساس زبان آثار به 22 هزار و 180 شناسه می‌رسد. در این مجموعه فهرست آثار ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی تا سال‌ 1384 درج شده كه قرار است آثار دیگر نیز در مجلدهای بعدی فهرست شوند. به علاوه سفرنامه‌هایی كه در مجموعة ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی كتابخانة ملی وجود دارند نیز در آینده به این مجموعه افزوده خواهند شد. كتابشناسی ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی به آثار گوناگونی همچون «سفرنامة سِرآنتونی شرلی» كه در سال 1613 میلادی در لندن منتشر شده، و یا «سفرنامة پیترو دلا واله» كه در سال 1662 میلادی در فرانسه به چاپ رسیده و یا ترجمه‌ای آلمانی از قرآن كریم اثر «تئودور آرنولد» كه در سال 1746 منتشرشده، اشاره كرده است.


برای مشاهده بهتر وب سایت ایرانشناسی از مرورگرهای Firefox 3+   , Internet explorer7+  ,   استفاده کنید و برای حالت نمایش مطلوب سایز 768*1024 به بالاانتخاب شود.

کلیه حقوق برای وب سایت بنیاد ایرانشناسی محفوظ است. ©١٣٩٣
نشانی: تهران، خیابان شیخ بهایی جنوبی،خیابان ایرانشناسی،شهرک والفجر
  طراحی و اجرا : اداره رایانه و فناوری اطلاعات