Page 7 - آئین مهرپرستی-بنیاد ایرانشناسی
P. 7

‫پیشگفتار‬

‫میدانیم که فرهنگ و تمدن ایرانی بر پایه میراث بی‌بدیل فکری و فلسفی اندیشمندان‬
‫و اندیشوران ایرانی در طول تاریخ شکوهمند این سرزمین کهن قوام یافته است‪ .‬مبانی‬
‫فکری فرهنگ و تمدن سترگ ایرانی که از آغاز بر اجلال مظاهر الوهی و پیروزی‌غایی‬
‫خیر و نیکی بر مظاهر پلشتی و ناپاکی تأکید داشته‪ ،‬مصداق روشن سیادت اندیشه ایرانیان‬
‫باستان بر فرهنگ و اندیشه مردمان دیگر است‪ .‬آیین‌مهر و آنچه غربیان به تناسب نام‬
‫میترا‪ ،‬خدای خورشید‪ ،‬عدالت و پیمان‪ ،‬میترائیسم نامید‌هاند‪ ،‬بنیان در زمانی بسیار دورتر‬
‫از برآمدن آیین زرتشت دارد‪ .‬میترا که پرقدرترین ایزد در میان ایزدان ایرانی پیش‬
‫از زرتشت بود‪ ،‬با ظهور زرتشت‪ ،‬در یشتها که به ستایش ایزدان کهن سروده شده بود‪،‬‬
‫جایگاهی ویژه یافت‪ .‬بی‌گمان بزرگترین منصب میترا یا مهر را باید دشمنی با اهریمن‬
‫و تاریکی و عهدشکنی دانست‪ .‬ایزد مهر پس از دوره هخامنشی مرزهای ایران کهن را‬
‫درنوردید و دنیای یونانی و پس از آن سرزمینهای رومی را تسخیر کرد‪ .‬وجه برجسته‬
‫این انتقال فرهنگی‪ ،‬دلدادگی طبقات مختلف اجتماعی در نقاطی بسیار دورتر از خاستگاه‬
‫و موطن مهر بود؛ بگونه‌یی که با وجود ممانعت در پرستش مهر به فرمان کنستانتین‪،‬‬
‫بظاهر مسیحیت به‌لحاظ شمار پیروان و گروندگان‪ ،‬از مهر پیشی گرفت؛ لیکن باورها‪،‬‬
‫نمادها و آئین‌های آن به نهجی آشکار در قالب مسیحیت تا به امروز برپای مانده است‪.‬‬
‫بنیاد ایران‌شناسی در راستای گردآوری فهرست منابع ادیان و آئین‌های کهن ایرانی‪ ،‬که‬
‫ضرورتی غیرقابل انکار برای مطالعه فرهنگ و تمدن ایرانی به شمار میرود‪ ،‬بر آن شده‬
‫است که در مجلدات پیاپی‪ ،‬کتابنامه ادیان و آئین‌های ایرانی را تدوین و به انتشار برساند‪.‬‬
‫اینک نخستین مجلد این آثار با عنوان کتابنامه آئین مهر (میترائیسم) را پیش روی داریم‪.‬‬
‫امید آنکه از این رهگذر بر غنای دانش و آگاهی مشتاقان پژوهش در حوزه مطالعات‬

                                                      ‫ایران‌شناسی افزوده شود‪.‬‬

 ‫سید محمد خامن ‌های‬
‫رئیس بنیاد ایرا ‌نشناسی‬
   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12